August 2026 નું Current Affairs (સંપૂર્ણ માસિક વિશેષાંક)
30+ વિસ્તૃત મુદ્દા • ટેબલ્સ • વન-લાઈનર • MCQ
🎯 ટાર્ગેટ પરીક્ષાઓ: GPSC 1/2, PSI-કોન્સ્ટેબલ, CCE, TET-TAT, તલાટી, જુનિયર ક્લાર્ક, મુખ્ય સેવિકા, CDPO, સ્ટાફ નર્સ, MPHW, FHW, ANM, SI, SSI, ડ્રાઈવર, કંડકટર વગેરે પરીક્ષા માટે ઉપયોગી
- ઐતિહાસિક પ્રથમ ઘટના: ભારતના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત નવી દિલ્હીની બહાર ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લાના એકતા નગર (સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી) ખાતે ૭૨મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર (72nd National Film Awards) સમારોહનું ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું.
- સન્માન કરનાર: ભારતના માનનીય રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુના વરદ હસ્તે વિજેતાઓને પુરસ્કારો એનાયત કરવામાં આવ્યા. આ પહેલ 'એક ભારત, શ્રેષ્ઠ ભારત' ની ભાવનાને ઉજાગર કરે છે.
- દાદાસાહેબ ફાળકે લાઈફટાઈમ અચીવમેન્ટ એવોર્ડ: ભારતીય સિનેમાના સર્વોચ્ચ સન્માન દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડથી દિગ્ગજ કન્નડ અભિનેતા અનંત નાગ (Anant Nag) ને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા (જેમણે 5 દાયકામાં 300+ ફિલ્મોમાં યોગદાન આપ્યું છે).
- શ્રેષ્ઠ અભિનેતા અને અભિનેત્રી: મળયાલમ સુપરસ્ટાર મામુટી (ફિલ્મ: Bramayugam - ચોથી વખત નેશનલ એવોર્ડ) અને કાર્તિક આર્યન (ફિલ્મ: Chandu Champion) ને સંયુક્ત રીતે શ્રેષ્ઠ અભિનેતા તથા યામી ગૌતમ (ફિલ્મ: Article 370) ને શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ મળ્યો.
| કેટેગરી (Category) |
વિજેતા / ફિલ્મનું નામ |
અગત્યની નોંધ / દિગ્દર્શક |
| દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ |
અનંત નાગ (Anant Nag) |
કન્નડ અને ભારતીય સિનેમામાં 50 વર્ષનું યોગદાન |
| શ્રેષ્ઠ ફીચર ફિલ્મ |
Article 370 |
દિગ્દર્શક: આદિત્ય સુહાસ જાંભળે |
| શ્રેષ્ઠ અભિનેતા (Best Actor) |
મામુટી અને કાર્તિક આર્યન |
Bramayugam અને Chandu Champion |
| શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી (Best Actress) |
યામી ગૌતમ |
ફિલ્મ: Article 370 માટે |
| શ્રેષ્ઠ લોકપ્રિય મનોરંજક ફિલ્મ |
Kalki 2898 AD |
દિગ્દર્શક: નાગ અશ્વિન |
| શ્રેષ્ઠ નોન-ફીચર દિગ્દર્શન |
આનંદ એલ. રાય |
Statue of Unity – Ekta ka Prateek |
📌 Exam Point: શ્રેષ્ઠ દિગ્દર્શકનો એવોર્ડ રાજકુમાર પેરિયાસામી (ફિલ્મ: Amaran) અને દિગ્દર્શક તરીકે શ્રેષ્ઠ ડેબ્યુ ફિલ્મનો એવોર્ડ રણદીપ હુડા (Swatantrya Veer Savarkar) ને મળ્યો.
- સમાચારમાં કેમ?: ઓગસ્ટ 2026 માં ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લાના એકતા નગર ખાતે રિવર ટૂરિઝમને વેગ આપવા માટે નર્મદા નદી પર 600 મુસાફરોની ક્ષમતા ધરાવતી અત્યાધુનિક લક્ઝરી ક્રૂઝ લોન્ચ કરવામાં આવી છે.
- સંચાલન સત્તામંડળ: સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી એરિયા ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ટૂરિઝમ ગવર્નન્સ ઓથોરિટી (SOUADTGA) દ્વારા પ્રવાસીઓની વધતી સંખ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને આ નવી ક્રૂઝ શરૂ કરાઈ છે.
- ટેકનિકલ વિશેષતાઓ: આ નવું જહાજ 30 મીટર લાંબુ અને 12 મીટર પહોળું છે. તેમાં એકસાથે 250 મહેમાનો માટે ડાઇનિંગ એરિયા અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો માટે 5 x 4 મીટરનું પરફોર્મન્સ સ્ટેજ તેમજ આર્કિટેક્ચરલ લાઇટિંગની સુવિધા છે.
- અગાઉની ક્રૂઝ સાથે તુલના: એકતા નગરમાં અગાઉથી કાર્યરત ક્રૂઝની ક્ષમતા 200 મુસાફરોની (24 મીટર લંબાઈ, 9 મીટર પહોળાઈ અને 100 ડાઇનિંગ ક્ષમતા) હતી, જેની પૂરક તરીકે હવે આ 600-પેસેન્જર મલ્ટી-પર્પઝ ફ્લોટિંગ વેન્યુ કાર્ય કરશે.
📌 Exam Point: SOUADTGA નું પૂરું નામ Statue of Unity Area Development and Tourism Governance Authority છે. નવી લક્ઝરી ક્રૂઝ ડેસ્ટિનેશન વેડિંગ અને કોર્પોરેટ ઇવેન્ટ્સ માટે ફ્લોટિંગ વેન્યુ તરીકે પણ વપરાશે.
- ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન: 15 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ ભારતે આઝાદીના 79 વર્ષ પૂર્ણ કરીને ૮૦મા સ્વતંત્રતા દિવસ (80th Independence Day) ની ભવ્ય ઉજવણી કરી. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ લાલ કિલ્લા પરથી સતત ૧૩મી વખત રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવ્યો.
- ૨૦૨૬ ની મુખ્ય થીમ (Themes): આ વર્ષની ઉજવણી બે મુખ્ય વિષયવસ્તુ પર કેન્દ્રિત હતી — “150 Years of Vande Mataram” (વંદે માતરમના ૧૫૦ વર્ષ) અને “Yuva Shakti for Viksit Bharat@2047”.
- ૧૦૦% સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉપકરણો: લાલ કિલ્લાના સમારોહમાં ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત ઉપયોગમાં લેવાયેલા તમામ સંરક્ષણ અને ઔપચારિક ઉપકરણો 100% સ્વદેશી બનાવટના (Atmanirbhar Defence) હતા, જેમાં 105 mm લાઇટ ફિલ્ડ ગન દ્વારા 21 તોપોની સલામી આપવામાં આવી.
- AI ભાષિની (Digital India Bhashini): વડાપ્રધાનના રાષ્ટ્રજોગ સંબોધનનું AI આધારિત 'ભાષિની' પ્લેટફોર્મ દ્વારા ભારતની 22 બંધારણીય ભાષાઓમાં રિયલ-ટાઇમ (તાત્કાલિક) ભાષાંતર કરવામાં આવ્યું.
- સાંસ્કૃતિક સંયોગ: 15 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ પારસી નૂતન વર્ષ 'નવરોઝ' (Navroz) નો પણ શુભ સંયોગ હતો, જેની ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં વિશેષ ઉજવણી થઈ.
📌 Exam Point: ૮૦મા સ્વતંત્રતા દિવસના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો: (1) સ્વદેશી ટેકનોલોજી (6G ટ્રાયલ્સ, સેમિકન્ડક્ટર મિશન અને AI), (2) ગ્રીન ટ્રાન્ઝિશન (મિશન LiFE, ગ્રીન હાઇડ્રોજન), અને (3) આત્મનિર્ભર ડિફેન્સ.
- સંસદીય મંજૂરી અને કાયદો: 11 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ લોકસભાએ અને 12 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ રાજ્યસભાએ ‘કેરળ (નામ પરિવર્તન) વિધેયક, 2026’ [Kerala (Alteration of Name) Bill, 2026] પસાર કર્યું. 17 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ મંજૂરી આપતા તે કાયદો બન્યો.
- બંધારણીય જોગવાઈ: ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 3 (Article 3) હેઠળ સંસદને કોઈપણ રાજ્યનું નામ, સીમા કે ક્ષેત્રફળ બદલવાની સત્તા છે.
- કયા અનુચ્છેદ અને અનુસૂચિમાં સુધારો થયો?: આ કાયદા દ્વારા બંધારણની પ્રથમ અનુસૂચિ (First Schedule), ચોથી અનુસૂચિ (Fourth Schedule) તેમજ અનુચ્છેદ 31A અને અનુચ્છેદ 290A માં 'Kerala' શબ્દના સ્થાને 'Keralam' (કેરળમ) શબ્દ મૂકવામાં આવ્યો છે.
- પૃષ્ઠભૂમિ: કેરળ વિધાનસભાએ 24 જૂન 2024 ના રોજ મલયાલમ ભાષાની મૂળ ઓળખ મુજબ રાજ્યનું નામ 'કેરળમ' કરવા સર્વાનુમતે ઠરાવ પસાર કર્યો હતો, જેને કેન્દ્રીય કેબિનેટે 24 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ મંજૂરી આપી હતી.
📌 Exam Point: GPSC અને વર્ગ-3 માટે ખાસ યાદ રાખવું: કેરળ ના નામ પરિવર્તનથી બંધારણની અનુસૂચિ-1, અનુસૂચિ-4, અનુચ્છેદ 31A અને 290A માં સુધારો થયો છે. (અનુચ્છેદ 290A તಿರುವાંકોર-કોચીન દેવસ્વોમ ફંડ સાથે સંબંધિત છે).
- રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી: ઓગસ્ટ 2026 માં રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ ‘પ્રિવેન્શન ઓફ ઇન્સલ્ટ્સ ટુ નેશનલ ઓનર (સુધારા) વિધેયક, 2026’ [Prevention of Insults to National Honour (Amendment) Act, 2026] ને મંજૂરી આપી.
- મૂળ કાયદામાં સુધારો: આ કાયદા દ્વારા રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અપમાન નિવારણ અધિનિયમ, 1971 ની કલમ 3 (Section 3) માં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ કલમ 3 હેઠળ માત્ર રાષ્ટ્રગાન (જન ગણ મન) ને જ કાનૂની રક્ષણ હતું, જે હવે રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ’ ને પણ સમાન રીતે લાગુ પડશે.
- સજાની જોગવાઈ: જો કોઈ વ્યક્તિ ઈરાદાપૂર્વક ‘વંદે માતરમ’ ના ગાનને અટકાવે અથવા તે ગવાતું હોય તેવી સભામાં વિક્ષેપ ઊભો કરે, તો તેને 3 વર્ષ સુધીની કેદ અથવા દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે. બીજી વખત ગુનો કરવા બદલ (Section 3A હેઠળ) ઓછામાં ઓછી 1 વર્ષની ફરજિયાત કેદ ની જોગવાઈ છે.
- ગૃહ મંત્રાલયનો પ્રોટોકોલ: જ્યારે ‘વંદે માતરમ’ અને ‘જન ગણ મન’ બંને સાથે ગાવાના કે વગાડવાના હોય ત્યારે પ્રથમ ‘વંદે માતરમ’ ગવાશે અને ત્યારબાદ ‘જન ગણ મન’. સત્તાવાર સમારોહમાં વંદે માતરમના તમામ 6 અંતરા (Six Stanzas) ગવાશે, જેનો સમયગાળો અંદાજે 3 મિનિટ અને 10 સેકન્ડ (190 સેકન્ડ) છે.
📌 Exam Point: 24 જાન્યુઆરી 1950 ના રોજ બંધારણ સભામાં ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે વંદે માતરમને જન ગણ મન સમાન દરજ્જો આપવાની જાહેરાત કરી હતી, જેને 2026 ના કાયદાથી કલમ-3 હેઠળ દંડાત્મક કાનૂની રક્ષણ મળ્યું છે.
- યોજનાની મંજૂરી: કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે દેશના જળાશયો, ડેમ, તળાવો અને ઔદ્યોગિક જળસ્ત્રોતો પર તરતા સૌર ઊર્જા પ્લાન્ટ્સ (Floating Solar) સ્થાપવા માટે ‘પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય સરોવર યોજના’ (PM-SSY) ને મંજૂરી આપી છે.
- કુલ બજેટ અને લક્ષ્યાંક: આ સેન્ટ્રલ સેક્ટર સ્કીમ માટે કુલ ₹5,070 કરોડ ની ફાળવણી કરવામાં આવી છે, જેના હેઠળ દેશમાં 5,000 MW (5 GW) ફ્લોટિંગ સોલાર ફોટોવોલ્ટેઇક (FSPV) ક્ષમતા વિકસાવવામાં આવશે.
- ફરજિયાત બેટરી સ્ટોરેજ (BESS): દરેક પ્રોજેક્ટ સાથે ઓછામાં ઓછા 2 કલાકના બેકઅપ સાથે કો-લોકેટેડ એનર્જી સ્ટોરેજ (કુલ 10,000 MWh ક્ષમતા) રાખવું ફરજિયાત છે.
- નાણાકીય સહાય (CFA): પ્રોજેક્ટ સફળતાપૂર્વક કાર્યરત થયા બાદ પ્રતિ મેગાવોટ (MW) ₹1 કરોડની કેન્દ્રીય નાણાકીય સહાય અને ફિઝિબિલિટી સ્ટડી માટે પ્રતિ પ્રોજેક્ટ ₹50 લાખ સુધીની સહાય અપાશે.
- નોડલ મંત્રાલય અને અમલીકરણ: નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા મંત્રાલય (MNRE) નોડલ મંત્રાલય છે અને SECI (Solar Energy Corporation of India) અમલીકરણ એજન્સી છે.
| માપદંડ (Parameter) |
પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય સરોવર યોજના (PM-SSY) ની વિગતો |
| કુલ નાણાકીય ખર્ચ (Outlay) |
₹5,070 કરોડ (મંજૂરી સમયગાળો: FY 2026-27 થી FY 2030-31) |
| સ્થાપિત ક્ષમતા લક્ષ્યાંક |
5,000 MW ફ્લોટિંગ સોલાર + 10,000 MWh બેટરી સ્ટોરેજ |
| પર્યાવરણીય અને રોજગાર લાભ |
વાર્ષિક ~10 મિલિયન ટન $CO_2$ ઘટાડો અને 16,000-17,000 રોજગારી |
- કેબિનેટનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય: વડાપ્રધાનના અધ્યક્ષસ્થાને મળેલી કેન્દ્રીય કેબિનેટે પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ (PM-KISAN) યોજનાને આગામી 5 વર્ષ માટે એટલે કે વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 (2031 સુધી) ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી છે.
- નાણાકીય ફાળવણી: વર્ષ 2026-31 ના પાંચ વર્ષના ગાળા માટે કુલ ₹3.15 લાખ કરોડ ના બજેટને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
- ૨૩મો હપ્તો અને કુલ ચૂકવણી: આ યોજનાના 23મા હપ્તા હેઠળ 9.49 કરોડથી વધુ ખેડૂતોને ₹18,984 કરોડથી વધુ રકમ ચૂકવવામાં આવી છે. અત્યાર સુધીમાં 23 હપ્તામાં ખેડૂતોના ખાતામાં DBT દ્વારા સીધા ₹4.47 લાખ કરોડથી વધુ જમા કરવામાં આવ્યા છે.
- કૃષિ ઉત્પાદકતા પર અસર: અભ્યાસ મુજબ વર્ષ 2020-21 થી 2025-26 દરમિયાન આ યોજનાને લીધે કૃષિ ઉત્પાદકતામાં 9.65% અને અનાજ ઉત્પાદનમાં 21.18% નો વધારો નોંધાયો છે.
📌 Exam Point: PM-KISAN યોજનાની શરૂઆત 24 ફેબ્રુઆરી 2019 ના રોજ થઈ હતી. તેમાં પાત્રતા ધરાવતા ખેડૂત પરિવારોને વાર્ષિક ₹6,000 ત્રણ સમાન હપ્તામાં (₹2,000 × 3) DBT દ્વારા આપવામાં આવે છે.
- ૮ ગણું મોટું બજેટ: કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 માટે સુધારેલી ‘ખેલો ઈન્ડિયા યોજના’ (Revamped Khelo India Scheme) અને રાષ્ટ્રીય રમતગમત મહાસંઘોને સહાય (ANSFs) યોજના માટે સંયુક્ત રીતે ₹36,441 કરોડ ના જંગી બજેટને મંજૂરી આપી છે, જે અગાઉની ફાળવણી કરતાં લગભગ 8 ગણું વધારે છે.
- બે નવી શાળા પહેલ: શિક્ષણ સાથે રમતગમતને જોડવા માટે બે નવી પહેલ શરૂ કરાશે:
1) ખેલો ઈન્ડિયા ફીડર સ્કૂલ્સ (KIFS - Khelo India Feeder Schools)
2) ખેલો ઈન્ડિયા ઉત્કૃષ્ટ વિદ્યાલય (KIUV - Khelo India Utkrishta Vidyalayas)
- નવી એથ્લેટ કેટેગરી: પ્રતિભાશાળી ખેલાડીઓના વિકાસને 10 ગણો વિસ્તારવા માટે ‘ઇમર્જિંગ ખેલો ઈન્ડિયા એથ્લેટ્સ’ (E-KIAs) ની નવી શ્રેણી શરૂ કરવામાં આવી છે, જે ગ્રાસરૂટ લેવલથી સીધા TOPS (Target Olympic Podium Scheme) સુધીનો માર્ગ પૂરો પાડશે.
- ભવિષ્યનું લક્ષ્ય: ‘ખેલો ભારત નીતિ 2025’ અને NEP 2020 ને અનુરૂપ આ યોજના ભારતને 2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સ અને 2036 ઓલિમ્પિક ગેમ્સ માટે તૈયાર કરશે.
- રેપો રેટ યથાવત: 5 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ RBI ના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા (Sanjay Malhotra) ના અધ્યક્ષસ્થાને મળેલી નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC) એ સર્વસંમતિથી રેપો રેટ (Repo Rate) 5.25% પર યથાવત રાખવાનો નિર્ણય લીધો.
- નીતિગત વલણ (Policy Stance): વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે MPC એ પોતાનું વલણ ‘તટસ્થ’ (Neutral) જાળવી રાખ્યું છે અને મધ્યમ ગાળાનો CPI ફુગાવાનો લક્ષ્યાંક $4\% \pm 2\%$ (2% થી 6% બેન્ડ) રાખ્યો છે.
- $73 બિલિયન ફોરેક્સ સ્વેપ: RBI ના USD-INR ફોરેક્સ સ્વેપ (Forex Swap) મારફતે $73 બિલિયન એકત્ર કરવામાં આવ્યા છે.
- PMGKAY માટે CBDC-આધારિત DBT: પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજના (PMGKAY) હેઠળ લાભાર્થીઓને સીધા ડિજિટલ રૂપિયા (CBDC - Central Bank Digital Currency) આધારિત ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) ની શરૂઆત કરવામાં આવી.
📌 Exam Point: RBI ના સુધારેલા Basel III Pillar 3 ધોરણો હેઠળ બેંકોએ હવે પોતાની વેબસાઇટ પર ડિસ્ક્લોઝર રિપોર્ટ્સ રાખવાનો સમયગાળો 10 વર્ષથી ઘટાડીને ઓછા વર્ષોનો કર્યો છે. RBI ના વર્તમાન ગવર્નર: સંજય મલ્હોત્રા.
- ઐતિહાસિક ૧૦૧મી સાઇટ: 3 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ અરુણાચલ પ્રદેશના લોહિત જિલ્લામાં કામલાંગ વાઇલ્ડલાઇફ સેન્ચ્યુરી (Kamlang Wildlife Sanctuary) માં આવેલા કુદરતી સરોવર ‘ગ્લો લેક’ (Glaw Lake / Glow Lake) ને આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વના જળપ્લાવિત ક્ષેત્ર તરીકે ભારતની 101મી રામસર સાઇટ જાહેર કરવામાં આવી છે.
- અરુણાચલ પ્રદેશની પ્રથમ સાઇટ: ગ્લો લેક એ અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યની સૌપ્રથમ રામસર સાઇટ બની છે. તે સમુદ્ર સપાટીથી અંદાજે 5,000 ફૂટની ઊંચાઈએ આવેલું રમણીય અલ્પાઇન સરોવર છે.
- ભારતમાં કુલ રામસર સાઇટ્સ: ઓગસ્ટ 2026 ની સ્થિતિએ ભારતમાં કુલ રામસર સાઇટ્સની સંખ્યા 101 થઈ ગઈ છે (જે એશિયામાં સૌથી વધુ છે). રાજ્યવાર જોતાં તમિલનાડુ સૌથી વધુ રામસર સાઇટ્સ ધરાવતું રાજ્ય છે.
📌 Exam Point: 2 ફેબ્રુઆરી 1971 ના રોજ ઈરાનના ‘રામસર’ શહેરમાં વેટલેન્ડ સંરક્ષણ માટે સંધિ થઈ હતી. ગુજરાતમાં કુલ 4 રામસર સાઇટ્સ આવેલી છે: નળ સરોવર, થોળ, વઢવાણા અને ખીજડીયા.
- રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ: 23 ઓગસ્ટ 2023 ના રોજ ચંદ્રયાન-3 ના વિક્રમ લેન્ડરે ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર સફળ સોફ્ટ લેન્ડિંગ કર્યું હતું (જે સ્થળને ‘શિવ શક્તિ પોઈન્ટ’ નામ અપાયું). તેની યાદમાં 23 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ ભારતે પોતાનો ત્રીજો રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ (3rd National Space Day) ઉજવ્યો.
- ISRO નો ઐતિહાસિક નીતિગત નિર્ણય: 23 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ ISRO એ જાહેરાત કરી કે તે નિયમિત (Routine) રોકેટ ઉત્પાદનનું કાર્ય તબક્કાવાર બંધ કરીને સંપૂર્ણપણે ભારતીય ખાનગી ક્ષેત્ર (Domestic Private Sector) ને સોંપશે, જેથી ISRO માત્ર અદ્યતન સંશોધન અને Deep Space Missions પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે.
- NASA નું રોમન સ્પેસ ટેલિસ્કોપ: ઓગસ્ટ 2026 માં અમેરિકી અવકાશ સંસ્થા NASA એ બ્રહ્માંડના ડાર્ક એનર્જી અને એક્સોપ્લેનેટ્સના અભ્યાસ માટે ‘નેન્સી ગ્રેસ રોમન સ્પેસ ટેલિસ્કોપ’ (Roman Space Telescope) લોન્ચ કર્યું.
📌 Exam Point: ચંદ્રયાન-2 જ્યાં ક્રેશ થયું હતું તે સ્થળ ‘તિરંગા પોઈન્ટ’ અને ચંદ્રયાન-3 જ્યાં ઉતર્યું તે ‘શિવ શક્તિ પોઈન્ટ’ તરીકે ઓળખાય છે.
- સફળ પરીક્ષણ: 6 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ ઓડિશાના ચાંદીપુર સ્થિત ઇન્ટિગ્રેટેડ ટેસ્ટ રેન્જ (ITR) ખાતેથી મધ્યમ અંતરની બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ‘અગ્નિ-4’ (Agni-4 MRBM) નું સફળ પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું.
- કોના નેજા હેઠળ?: આ પરીક્ષણ સંરક્ષણ મંત્રાલયના સ્ટ્રેટેજિક ફોર્સિસ કમાન્ડ (SFC - Strategic Forces Command) ના નેજા હેઠળ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું, જેણે તમામ ઓપરેશનલ અને ટેકનિકલ માપદંડોને સિદ્ધ કર્યા.
- અગ્નિ-4 ની ક્ષમતા: DRDO દ્વારા સ્વદેશી રીતે વિકસિત અગ્નિ-4 એ જમીનથી જમીન પર પ્રહાર કરતી પરમાણુ સક્ષમ (Nuclear-capable) મિસાઇલ છે, જેની પ્રહાર ક્ષમતા (Strike Range) અંદાજે 4,000 કિમી છે.
- કવાયત મૈત્રી-XV (Exercise MAITREE-XV 2026): ઓગસ્ટ 2026 માં ભારત અને થાઈલેન્ડ ની સેના વચ્ચે સંયુક્ત લશ્કરી કવાયત ‘મૈત્રી-XV’ (15મી આવૃત્તિ) નું આયોજન કરવામાં આવ્યું.
- ઓફશોર પેટ્રોલ વેસલ ‘શ્રુતિ’ (Shruti): દરિયાઈ સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે નેક્સ્ટ-જનરેશન ઓફશોર પેટ્રોલ વેસલ (NGOPV) ‘શ્રુતિ’ અને ભારતીય નૌકાદળ માટે અંતિમ ડાઇવિંગ સપોર્ટ ક્રાફ્ટ (DSC) લોન્ચ કરવામાં આવ્યું.
- બે MQ-9B સી ગાર્ડિયન ડ્રોન: હિંદ મહાસાગરમાં દેખરેખ ક્ષમતા વધારવા માટે ભારતીય નૌકાદળે બે MQ-9B Sea Guardian ડ્રોન લીઝ પર લેવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
- ભારત-અમેરિકા EOD કવાયત: ભારતીય નૌકાદળ અને યુએસ નેવી વચ્ચે Explosive Ordnance Disposal (EOD) કવાયત 2026 યોજાઈ તથા ભારત-આર્મેનિયા વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગ કરાર મજબૂત કરાયા.
- અપરાજિતા – પરાંગ લા ૨૦૨૬: NCC ગર્લ્સ કેડેટ્સ દ્વારા હિમાલયમાં હાઈ અલ્ટિટ્યુડ ટ્રેક ‘Aparajita – Parang La 2026’ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવ્યો.
- યજમાન શહેર: 23મી કોમનવેલ્થ ગેમ્સ 2026 નું આયોજન સ્કોટલેન્ડના ગ્લાસગો (Glasgow) ખાતે કરવામાં આવ્યું હતું, જેનું સમાપન ઓગસ્ટ 2026 ના પ્રારંભે થયું.
- ભારતનું શાનદાર પ્રદર્શન: મર્યાદિત રમતો હોવા છતાં ભારતે કુલ 39 મેડલ (13 ગોલ્ડ, 17 સિલ્વર અને 9 બ્રોન્ઝ) જીતીને મેડલ ટેલીમાં સમગ્ર વિશ્વમાં ચોથો ક્રમ (4th Rank) મેળવ્યો છે.
- ૨૦૩૦ કોમનવેલ્થ ગેમ્સ લક્ષ્ય: ભારત વર્ષ 2030 ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સ અને 2036 ની ઓલિમ્પિક ગેમ્સ (અમદાવાદ-ગુજરાત ખાતે સંભવિત) ની યજમાની માટે સજ્જ થઈ રહ્યું છે.
| કોમનવેલ્થ ગેમ્સ ૨૦૨૬ (ગ્લાસગો) |
સુવર્ણ (Gold) |
રજત (Silver) |
કાંસ્ય (Bronze) |
કુલ ચંદ્રકો (Total) |
ભારતનો ક્રમ |
| ભારત (INDIA) |
13 |
17 |
09 |
39 મેડલ |
4th (ચોથો ક્રમ) |
- મેજર ધ્યાનચંદની જન્મજયંતિ: ‘હોકીના જાદુગર’ (The Wizard of Hockey) તરીકે જાણીતા મેજર ધ્યાનચંદ ની જન્મજયંતિ નિમિત્તે દર વર્ષે 29 ઓગસ્ટ ના રોજ ‘રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે.
- ઓલિમ્પિક સુવર્ણ ઇતિહાસ: મેજર ધ્યાનચંદે 1928 (એમ્સ્ટરડેમ), 1932 (લોસ એન્જલસ) અને 1936 (બર્લિન) એમ સતત ત્રણ ઓલિમ્પિકમાં ભારતને હોકીમાં ગોલ્ડ મેડલ અપાવ્યો હતો.
- મહિલા આફ્રિકા કપ ઓફ નેશન્સ ૨૦૨૬: ઓગસ્ટ 2026 માં યોજાયેલ Women's Africa Cup of Nations 2026 ફૂટબોલ ટૂર્નામેન્ટનો ખિતાબ કેમરૂન (Cameroon) દેશે જીત્યો છે.
- અન્ય રમતગમત ચર્ચા: મલેશિયામાં તુઆન્કુ મુહરિઝ ટ્રોફી 2026 (Tuanku Muhriz Trophy 2026) સ્ક્વોશ ટૂર્નામેન્ટ અને ભારતમાં નોર્થ ઈસ્ટ ઝોન શૂટિંગ ચેમ્પિયનશિપનું આયોજન થયું.
- સુપ્રીમ કોર્ટ (જજોની સંખ્યા) સુધારા વિધેયક, ૨૦૨૬: સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પડતર કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે જજોની સંખ્યા વધારવા અંગેનું Supreme Court (Number of Judges) Amendment Bill, 2026 ચર્ચામાં રહ્યું.
- ટ્રિબ્યુનલ્સ રિફોર્મ્સ બિલ, ૨૦૨૬: લોકસભાએ વિવિધ ટ્રિબ્યુનલ્સના વહીવટ અને સેવા શરતોમાં સુધારા માટે Tribunals Reforms Bill, 2026 પસાર કર્યું.
- બેન્કર્સ બુક્સ એવિડન્સ બિલ, ૨૦૨૬: રાજ્યસભાએ ડિજિટલ બેન્કિંગ રેકોર્ડ્સને પુરાવા તરીકે માન્યતા આપવા Bankers' Books Evidence Bill, 2026 પસાર કર્યું.
- જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬: Registration of Births and Deaths (Amendment) Bill, 2026 તેમજ સહકારી ક્ષેત્ર માટે NCDC (Amendment) Bill, 2026, MSME Development (Amendment) Bill, 2026 અને Mines and Minerals Amendment Bill, 2026 રજૂ કરાયા.
- ૧૯ વિશેષ અદાલતો (Special Courts): કેન્દ્રીય કેબિનેટે દેશમાં ઝડપી ન્યાયિક પ્રક્રિયા માટે 19 નવી સ્પેશિયલ કોર્ટ્સ સ્થાપવાની મંજૂરી આપી.
- ડિજિટલ એરેસ્ટ સ્કેમ (Digital Arrest Scams): સાયબર ગઠિયાઓ દ્વારા પોલીસ કે CBI અધિકારી બનીને વીડિયો કોલ દ્વારા નાગરિકોને ડરાવવાના ‘ડિજિટલ એરેસ્ટ’ કૌભાંડો સામે સુપ્રીમ કોર્ટે કડક માર્ગદર્શિકા જારી કરી.
- રાહદારીઓનો અધિકાર (Pedestrian Rights): સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે અવરોધ મુક્ત ફૂટપાથ અને સુરક્ષિત ચાલવાનો માર્ગ એ નાગરિકોના અનુચ્છેદ 21 (જીવનનો અધિકાર) નો અભિન્ન ભાગ છે.
- NTA માં સંસ્થાકીય સુધારા: સ્પર્ધાત્મક અને પ્રવેશ પરીક્ષાઓની પારદર્શિતા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) માં માળખાગત સુધારાના નિર્દેશ આપ્યા.
- કેન્સર અને સર્પદંશ (Notifiable Disease): ભારત સરકારે સર્પદંશ (Snakebite) ને ‘નોટિફાયેબલ ડિસીઝ’ (ફરજિયાત નોંધપાત્ર રોગ) જાહેર કર્યો છે અને સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્સર ને પણ નોટિફાયેબલ ડિસીઝ જાહેર કરવા અંગે કેન્દ્ર પાસે જવાબ માંગ્યો છે.
- એક દેશ, એક સચોટ સમય: ભારત સરકારે ટેલિકોમ, બેન્કિંગ, સ્ટોક એક્સચેન્જ, પાવર ગ્રીડ, સાયબર સિક્યુરિટી અને તમામ સત્તાવાર તથા વ્યાપારી હેતુઓ માટે ભારતીય માનક સમય (IST - Indian Standard Time) નો ઉપયોગ કાયદેસર રીતે ફરજિયાત બનાવ્યો છે.
- સમયની ચોકસાઈ: કાઉન્સિલ ઓફ સાયન્ટિફિક એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રિસર્ચ – નેશનલ ફિઝિકલ લેબોરેટરી (CSIR-NPL, નવી દિલ્હી) અને ISRO ના સહયોગથી દેશભરમાં એટોમિક ક્લોક આધારિત નેનો-સેકન્ડ ચોકસાઈવાળો સમય સિન્ક્રોનાઇઝ કરવામાં આવશે.
- અનધિકૃત એનાલોગ પનીર અને ચીઝ પર પ્રતિબંધ: FSSAI અને કેન્દ્ર સરકારે વનસ્પતિ તેલમાંથી બનતા ભેળસેળયુક્ત અને અનધિકૃત એનાલોગ પનીર, ચીઝ અને બટર (Analogue Paneer, Cheese and Butter) ના વેચાણ પર કડક પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.
📌 Exam Point: ભારતની પ્રમાણસમય રેખા $82.5^\circ$ પૂર્વ રેખાંશ (ઉત્તર પ્રદેશના મિર્ઝાપુર/પ્રયાગરાજ નજીકથી) પસાર થાય છે, જે ગ્રીનિચ સમય (GMT) કરતા 5 કલાક અને 30 મિનિટ આગળ છે.
- સ્માર્ટ કેન્સર ડ્રગ ‘RK-251’: ભારતીય સંશોધકોએ કેન્સરની સારવાર માટે સ્વદેશી સ્માર્ટ કેન્સર ડ્રગ ‘RK-251’ વિકસાવી છે, જે તંદુરસ્ત કોષોને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના માત્ર કેન્સરના કોષોને જ લક્ષ્ય બનાવે છે.
- AI ફ્રેમવર્ક: વૈજ્ઞાનિકોએ છુપાયેલા કેન્સર સ્ટેમ-લાઈક કોષો (Hidden Cancer Stem-Like Cells) ને ઓળખવા માટે નવું આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ફ્રેમવર્ક વિકસાવ્યું છે.
- IIT પટનાની સિદ્ધિ: IIT પટના ના સંશોધકોએ અદ્યતન ‘હાઇબ્રિડ મેગ્નેટો-રિયોમીટર’ (Hybrid Magneto-Rheometer) વિકસાવ્યું છે. તેમજ 3D-પ્રિન્ટેડ હાડકાના ઇમ્પ્લાન્ટ માટે બાયો-ઇન્સ્પાયર્ડ કોટિંગ તૈયાર કરાયું છે.
- ‘ગર્ભિણી મિત્ર’ કોર્સ: ઓલ ઈન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ આયુર્વેદ (AIIA) દ્વારા સગર્ભા મહિલાઓના સ્વાસ્થ્ય માટે ‘Garbhini Mitra’ કોર્સ લોન્ચ કરાયો અને ‘One Herb, One Standard’ પહેલને નવું સ્વરૂપ અપાયું.
- E-Samudra પ્લેટફોર્મ: મેરિટાઇમ ગવર્નન્સ (દરિયાઈ વહીવટ અને બંદર સંચાલન) ના ડિજિટલાઇઝેશન માટે ‘E-Samudra’ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું.
- સમુદ્ર મંથન (Samudra Manthan): ઊંડા સમુદ્રમાં ખનિજ અને ઊર્જા સંશોધન માટે ‘નેશનલ ઓફશોર એક્સપ્લોરેશન સ્કીમ: સમુદ્ર મંથન’ શરૂ કરવામાં આવી.
- કવચ 4.0 (Kavach 4.0): ભારતીય રેલવેની સ્વદેશી ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન સિસ્ટમ ‘કવચ 4.0’ ને ઇઝ્ઝતનગર ડિવિઝન (Izzatnagar Division) માટે મંજૂરી આપવામાં આવી.
- GENESIS EIR 3.0 અને ગ્રામીણ જ્ઞાન સેતુ: ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને IT મંત્રાલય (MeitY) દ્વારા ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરોના સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે GENESIS EIR 3.0 અને ગ્રામીણ શિક્ષણ-માહિતી માટે ‘Gramin Gyan Setu App’ લોન્ચ કરાઈ.
- પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિની આત્મકથા: ઓગસ્ટ 2026 માં ભારતના 14મા રાષ્ટ્રપતિ શ્રી રામનાથ કોવિંદ ની આત્મકથાનું ભવ્ય વિમોચન કરવામાં આવ્યું, જેમાં તેમના સામાન્ય પરિવારથી રાષ્ટ્રપતિ ભવન સુધીના સંઘર્ષ અને બંધારણીય અનુભવોનું વર્ણન છે.
- ઉજ્જૈનમાં અશોક-કાલીન બૌદ્ધ સ્થળ: મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈન ખાતે પુરાતત્વીય ઉત્ખનન દરમિયાન સમ્રાટ અશોકના સમયગાળાના (Ashoka-Era Buddhist Site) પ્રાચીન બૌદ્ધ અવશેષો મળી આવ્યા છે.
- મૈસૂરમાં સ્વામી વિવેકાનંદ યુવા કેન્દ્ર: કર્ણાટકના મૈસૂર (Mysuru) ખાતે ‘સ્વામી વિવેકાનંદ કલ્ચરલ યુથ સેન્ટર’ ની સ્થાપના કરવામાં આવી.
- GI-ટેગ ‘મિથિલા મખાના’ ની પ્રથમ દરિયાઈ નિકાસ: બિહારના પ્રખ્યાત GI-Tagged ‘મિથિલા મખાના’ (Mithila Makhana) ની પ્રથમ દરિયાઈ ખેપ (First Sea Shipment) ઓસ્ટ્રેલિયા મોકલવામાં આવી.
- ૯મી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વ્યૂહરચના પરિષદ: ઓગસ્ટ 2026 માં નવી દિલ્હી ખાતે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહની અધ્યક્ષતામાં 9th National Security Strategies Conference 2026 યોજાઈ, જેમાં આંતરિક સુરક્ષા, સાયબર થ્રેટ્સ અને સરહદ સુરક્ષા પર ચર્ચા થઈ.
- ૨૦૨૬ માં ભારતની BRICS અધ્યક્ષતા હેઠળની બેઠકો:
• ૧૦મી BRICS ઉદ્યોગ મંત્રીઓની બેઠક (10th BRICS Industry Ministers' Meeting)
• બીજી BRICS એન્ટી-કરપ્શન વર્કિંગ ગ્રુપ બેઠક અને BRICS ICT વર્કિંગ ગ્રુપ બેઠક
• BRICS ચીફ જસ્ટિસ ફોરમ 2026: ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટ નવી દિલ્હીમાં BRICS દેશોના મુખ્ય ન્યાયાધીશોની યજમાની કરશે.
- નીતિ આયોગના ૪ મુખ્ય મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રો: ભારતને ગ્લોબલ મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનાવવા માટે NITI Aayog એ ચાર મુખ્ય ઉત્પાદન ક્ષેત્રો (Key Manufacturing Sectors) ની ઓળખ કરી છે અને ભારતની બસ ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમના આધુનિકીકરણની ભલામણ કરી છે.
- ભારતની પ્રથમ ગ્રાસલેન્ડ માર્ગદર્શિકા: ભારતે ઘાસિયા મેદાનોના સંરક્ષણ માટે ‘First Guide to Grasslands’ લોન્ચ કરી.
- ક્લાઉડેડ લેપર્ડ સંરક્ષણ પ્લાન: મેઘાલયના રાજ્ય પ્રાણી ‘ક્લાઉડેડ લેપર્ડ’ (Clouded Leopard) ના સંરક્ષણ માટે વિશેષ એક્શન પ્લાન જાહેર કરવામાં આવ્યો.
- બંગાળની ખાડી પર ઓઝોન સાંદ્રતા: વૈજ્ઞાનિકોએ ઉત્તર બંગાળની ખાડી (North Bay of Bengal) પર અસામાન્ય ઓઝોન સાંદ્રતા નોંધી છે.
- ‘વેત્રી વાનમગલ’ યોજના: મહિલા ખેડૂતોના સશક્તિકરણ અને કૃષિ ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તમિલનાડુમાં ‘Vetri Vaanmagal’ યોજના શરૂ કરવામાં આવી.
- નશા મુક્ત યુવા અભિયાન: વિકસિત ભારત સંકલ્પ અભિયાન હેઠળ યુવાનોને વ્યસનમુક્ત કરવા ‘Nasha Mukt Yuva for Viksit Bharat Sankalp Abhiyan’ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું.
- ટુ-વ્હીલર એમ્બ્યુલન્સ નિયમો: કેન્દ્ર સરકારે ગીચ શહેરી વિસ્તારો અને અંતરિયાળ ગામડાઓમાં તાત્કાલિક પ્રાથમિક સારવાર પહોંચાડવા માટે ‘ટુ-વ્હીલ્ડ એમ્બ્યુલન્સ’ (Two-Wheeled Ambulances) માટે નવા નિયમો પ્રસ્તાવિત કર્યા છે.
- RERA પ્રોજેક્ટ્સને ૪ મહિનાનું એક્સટેન્શન: આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (MoHUA) એ RERA હેઠળના હાઉસિંગ પ્રોજેક્ટ્સ માટે 4 મહિનાની મુદત વધારવાની સલાહ આપી છે.
- રાષ્ટ્રીય હાથશાળ દિવસ: 7 ઓગસ્ટ 1905 ના રોજ કલકત્તાના ટાઉનહોલથી શરૂ થયેલા સ્વદેશી આંદોલન ની યાદમાં દર વર્ષે 7 ઓગસ્ટ ના રોજ ‘રાષ્ટ્રીય હાથશાળ દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે (પ્રથમ ઉજવણી: 2015, ચેન્નાઈ).
- નેશનલ હેન્ડલૂમ ડિઝાઇનર્સ કોન્ક્લેવ ૨૦૨૬: ઓગસ્ટ 2026 માં વણાટકામ અને સ્વદેશી ફેશન ડિઝાઇનર્સને વૈશ્વિક બજાર સાથે જોડવા ‘National Handloom Designers' Conclave 2026’ યોજાઈ.
- ખુદીરામ બોઝનો ૧૧૯મો શહીદ દિવસ: 11 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ ભારતના સૌથી યુવા ક્રાંતિકારી શહીદ ખુદીરામ બોઝ (જેમણે 11 ઓગસ્ટ 1908 ના રોજ માત્ર 18 વર્ષની વયે ફાંસીના માંચડે દેશ માટે બલિદાન આપ્યું હતું) નો 119મો શહીદ દિવસ ઉજવાયો.
- જીવન રક્ષા પદક શ્રેણી: પોતાના જીવના જોખમે અન્ય વ્યક્તિનો જીવ બચાવવા બદલ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા ‘સર્વોત્તમ જીવન રક્ષા પદક’, ‘ઉત્તમ જીવન રક્ષા પદક’ અને ‘જીવન રક્ષા પદક’ જાહેર કરવામાં આવ્યા.
- ભારતીય સ્કાયડાઇવર્સનો વર્લ્ડ રેકોર્ડ: ઓગસ્ટ 2026 માં ભારતીય સ્કાયડાઇવર્સ (Indian Skydivers) એ આકાશમાં અનોખી ફોર્મેશન બનાવીને ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ (Guinness World Record) માં નામ નોંધાવ્યું.
- ચર્ચિત મહાનુભાવો: ભૂતપૂર્વ લોકસભા સ્પીકર ડૉ. ગુરદયાળ સિંહ ધિલ્લોન (Dr. Gurdial Singh Dhillon) અને પૂર્વ રાજ્યપાલ તથા શિક્ષણવિદ ડી. વાય. પાટીલ (D. Y. Patil) ના યોગદાનને ઓગસ્ટ 2026 માં વિશેષ શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરવામાં આવી.
- FAO ફૂડ પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ: સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સંસ્થા FAO (Food and Agriculture Organization, વડું મથક: રોમ) નો ફૂડ પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ ઓગસ્ટ 2026 માં છેલ્લા 3 વર્ષની સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચ્યો.
- IARC દ્વારા ૩ દવાઓ કાર્સિનોજેનિક જાહેર: WHO ની કેન્સર સંશોધન સંસ્થા IARC (International Agency for Research on Cancer) એ ત્રણ સામાન્ય દવાઓને કેન્સરજન્ય (Carcinogenic) તરીકે વર્ગીકૃત કરી છે.
- ભારત-ઉઝબેકિસ્તાન અને ભારત-રશિયા: ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાને મધ્ય એશિયામાં વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી (Strategic Partnership) ગાઢ બનાવી તથા ભારત-રશિયા દ્વિપક્ષીય વેપાર સહયોગ વિસ્તારવામાં આવ્યો.
- અમેરિકામાં $100 બિલિયન ટેરિફ રિફંડ: યુ.એસ. કસ્ટમ્સ દ્વારા વેપાર નીતિ હેઠળ $100 બિલિયનના ટેરિફ રિફંડની પ્રક્રિયા હાથ ધરાઈ.
- ગુજરાતમાં હર ઘર તિરંગા અભિયાન ૨૦૨૬: 80મા સ્વતંત્રતા પર્વ નિમિત્તે ગુજરાતભરમાં લાખો ઘરો, સરકારી કચેરીઓ અને ઐતિહાસિક સ્થળોએ તિરંગા યાત્રા અને ‘હર ઘર તિરંગા’ અભિયાનની જનભાગીદારી સાથે ઉજવણી કરવામાં આવી.
- એક પેડ માં કે નામ અને વન મહોત્સવ: ગુજરાત સરકારે ગ્રીન કવર વધારવા માટે ‘એક પેડ માં કે નામ 2.0’ અભિયાન હેઠળ કરોડો વૃક્ષારોપણનો લક્ષ્યાંક સિદ્ધ કર્યો.
- કચ્છ અને બનાસકાંઠા રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક: ગુજરાત રિન્યુએબલ એનર્જી અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનમાં દેશમાં અગ્રેસર રહ્યું છે, તેમજ નર્મદાના સરદાર સરોવર ડેમ અને કડાણા જળાશયને ‘PM સૂર્ય સરોવર યોજના’ હેઠળ ફ્લોટિંગ સોલાર માટે પ્રાથમિકતા મળશે.
- GOBARdhan યોજના: Galvanizing Organic Bio-Agro Resources Dhan (GOBARdhan) ને ‘નેશનલ સર્ક્યુલર બાયોએનર્જી સ્કીમ’ તરીકે વેગ આપવામાં આવ્યો છે, જે કૃષિ કચરા અને પશુ છાણમાંથી બાયો-CNG (CBG) અને જૈવિક ખાતરનું ઉત્પાદન વધારશે.
- પ્રકૃતિ જ્ઞાન ધામ (Prakriti Gyan Dham): પર્યાવરણીય શિક્ષણ અને જૈવવિવિધતા જાગૃતિ માટે ‘પ્રકૃતિ જ્ઞાન ધામ ઇકો-એજ્યુકેશનલ હબ’ ની સ્થાપના કરવામાં આવી.
- એનીમિયા મુક્ત ભારત અભિયાન: મહિલાઓ, કિશોરીઓ અને બાળકોમાં કુપોષણ અને પાંડુરોગ (Anemia) નાબૂદ કરવા ‘એનીમિયા મુક્ત ભારત’ અભિયાનની નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરાઈ.
| તારીખ |
દિવસનું નામ (Day Name) |
વિશેષતા / પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દો |
| 01 ઓગસ્ટ |
વિશ્વ સ્તનપાન સપ્તાહ (1 થી 7 ઓગસ્ટ) / મુસ્લિમ મહિલા અધિકાર દિવસ |
લોકમાન્ય બાળ ગંગાધર તિલક પુણ્યતિથિ |
| 06 ઓગસ્ટ |
હિરોશિમા દિવસ (Hiroshima Day) |
6 ઓગસ્ટ 1945 - ‘લિટલ બોય’ પરમાણુ બોમ્બ |
| 07 ઓગસ્ટ |
રાષ્ટ્રીય હાથશાળ દિવસ (National Handloom Day) અને રાષ્ટ્રીય ભાલા ફેંક દિવસ |
1905 સ્વદેશી આંદોલન અને નીરજ ચોપરા ગોલ્ડ |
| 08 ઓગસ્ટ |
હિંદ છોડો આંદોલન દિવસ (Quit India Movement Day) |
8 ઓગસ્ટ 1942 - ‘કરો યા મરો’ સૂત્ર |
| 09 ઓગસ્ટ |
વિશ્વ આદિવાસી દિવસ (World Tribal Day) અને નાગાસાકી દિવસ |
9 ઓગસ્ટ 1945 - ‘ફેટ મેન’ પરમાણુ બોમ્બ |
| 10 ઓગસ્ટ |
વિશ્વ સિંહ દિવસ (World Lion Day) અને વિશ્વ જૈવ ઈંધણ દિવસ |
ગીર એશિયાટિક સિંહ સંરક્ષણ - ગુજરાત |
| 12 ઓગસ્ટ |
આંતરરાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ અને વિશ્વ હાથી દિવસ (World Elephant Day) |
ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈની જન્મજયંતિ |
| 14 ઓગસ્ટ |
વિભાજન વિભીષિકા સ્મૃતિ દિવસ (Partition Horrors Remembrance Day) |
1947 ના ભાગલાની પીડાની સ્મૃતિમાં |
| 15 ઓગસ્ટ |
ભારતનો ૮૦મો સ્વતંત્રતા દિવસ (80th Independence Day 2026) |
થીમ: 150 Years of Vande Mataram & Yuva Shakti |
| 19 ઓગસ્ટ |
વિશ્વ માનવતાવાદી દિવસ અને વિશ્વ ફોટોગ્રાફી દિવસ |
World Humanitarian & Photography Day |
| 20 ઓગસ્ટ |
સદ્ભાવના દિવસ અને અક્ષય ઊર્જા દિવસ |
પૂર્વ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધી જન્મજયંતિ |
| 23 ઓગસ્ટ |
રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ (3rd National Space Day 2026) |
ચંદ્રયાન-3 સોફ્ટ લેન્ડિંગ (શિવ શક્તિ પોઈન્ટ) |
| 29 ઓગસ્ટ |
રાષ્ટ્રીય રમતગમત દિવસ (National Sports Day) |
મેજર ધ્યાનચંદની જન્મજયંતિ |
| ક્રમ |
પરીક્ષાલક્ષી પ્રશ્ન / મુદ્દો (August 2026) |
સાચો જવાબ / મુખ્ય તથ્ય |
| 01 |
૭૨મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર ૨૦૨૬ નો સમારોહ પ્રથમ વખત દિલ્હીની બહાર ક્યાં યોજાયો? |
એકતા નગર (સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી, નર્મદા - ગુજરાત) |
| 02 |
૭૨મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં ‘દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ’ કોને એનાયત કરવામાં આવ્યો? |
અનંત નાગ (દિગ્ગજ કન્નડ અભિનેતા) |
| 03 |
૭૨મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતા અને શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ કોને મળ્યો? |
મામુટી અને કાર્તિક આર્યન (અભિનેતા) | યામી ગૌતમ (અભિનેત્રી) |
| 04 |
૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતની ૧૦૧મી રામસર સાઇટ તરીકે કોને જાહેર કરવામાં આવી? |
ગ્લો લેક (Glaw Lake), અરુણાચલ પ્રદેશ |
| 05 |
ગુજરાતના એકતા નગરમાં નર્મદા નદી પર કેટલા મુસાફરોની ક્ષમતાવાળી નવી લક્ઝરી ક્રૂઝ લોન્ચ થઈ? |
600 મુસાફરો (30 મીટર લાંબી, 250 ડાઇનિંગ ક્ષમતા) |
| 06 |
૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતે કેટલામો સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવ્યો અને તેની મુખ્ય થીમ શું હતી? |
80મો સ્વતંત્રતા દિવસ | 150 Years of Vande Mataram & Yuva Shakti |
| 07 |
સંસદે કયા રાજ્યનું નામ બદલીને સત્તાવાર રીતે ‘કેરળમ’ (Keralam) કરવાનો કાયદો પસાર કર્યો? |
કેરળ (બંધારણના અનુચ્છેદ 3 હેઠળ) |
| 08 |
રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ’ ને કાનૂની રક્ષણ આપવા કયા કાયદાની કઈ કલમમાં સુધારો કરાયો? |
રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અપમાન નિવારણ અધિનિયમ, 1971 ની કલમ-3 |
| 09 |
૫,૦૦૦ MW ફ્લોટિંગ સોલાર માટે શરૂ થયેલી ‘PM સૂર્ય સરોવર યોજના’ નું કુલ બજેટ કેટલું છે? |
₹5,070 કરોડ (પ્રતિ MW ₹1 કરોડની કેન્દ્રીય સહાય) |
| 10 |
કેન્દ્રીય કેબિનેટે PM-KISAN યોજનાને વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 સુધી કેટલા બજેટ સાથે લંબાવી? |
₹3.15 લાખ કરોડ |
| 11 |
સુધારેલી ‘ખેલો ઈન્ડિયા યોજના’ (2026-31) માટે કેબિનેટે કેટલા કરોડના ખર્ચને મંજૂરી આપી? |
₹36,441 કરોડ (KIFS અને KIUV શાળા પહેલ સાથે) |
| 12 |
ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ની RBI મોનેટરી પોલિસીમાં ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ રેપો રેટ કેટલો રાખ્યો? |
5.25% (યથાવત) |
| 13 |
ગ્લાસગો કોમનવેલ્થ ગેમ્સ ૨૦૨૬ માં ભારતે કુલ કેટલા મેડલ જીત્યા અને કેટલામો ક્રમ મેળવ્યો? |
39 મેડલ (13 ગોલ્ડ, 17 સિલ્વર, 9 બ્રોન્ઝ) — ચોથો ક્રમ (4th) |
| 14 |
૬ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના રોજ ઓડિશાના ચાંદીપુરથી કઈ મધ્યમ અંતરની બેલિસ્ટિક મિસાઇલનું પરીક્ષણ થયું? |
અગ્નિ-4 (Agni-4 MRBM — પ્રહાર ક્ષમતા 4,000 કિમી) |
| 15 |
૨૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (ત્રીજા રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ) પર ISRO એ કયો મોટો નીતિગત નિર્ણય જાહેર કર્યો? |
રોકેટનું નિયમિત ઉત્પાદન સ્થાનિક ખાનગી ક્ષેત્રને સોંપવાનો |
| 16 |
ભારતીય વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કેન્સરની સારવાર માટે વિકસાવવામાં આવેલી સ્માર્ટ ડ્રગનું નામ શું છે? |
RK-251 |
| 17 |
ભારત અને થાઈલેન્ડ વચ્ચે ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ માં કઈ સંયુક્ત લશ્કરી કવાયત યોજાઈ? |
કવાયત મૈત્રી-XV (Exercise MAITREE-XV 2026) |
| 18 |
મહિલા આફ્રિકા કપ ઓફ નેશન્સ ૨૦૨૬ (Women's Africa Cup of Nations) કોણે જીત્યો? |
કેમરૂન (Cameroon) |
| 19 |
બિહારના કયા GI-Tagged ઉત્પાદનની પ્રથમ દરિયાઈ ખેપ ઓસ્ટ્રેલિયામાં નિકાસ કરવામાં આવી? |
મિથિલા મખાના (Mithila Makhana) |
| 20 |
દરિયાઈ વહીવટ (Maritime Governance) માટે કયું ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું? |
E-Samudra (ઈ-સમુદ્ર) |
1. ૭૨મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર સમારોહ (૨૦૨૬) નું આયોજન ગુજરાતના કયા સ્થળે કરવામાં આવ્યું હતું?
(A) ગિફ્ટ સિટી, ગાંધીનગર
(B) એકતા નગર, નર્મદા
(C) ધોરડો, કચ્છ
(D) સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ
✔ સાચો જવાબ: (B) એકતા નગર, નર્મદા
2. ૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતની ૧૦૧મી રામસર સાઇટ બનેલું ‘ગ્લો લેક’ (Glaw Lake) કયા રાજ્યમાં આવેલું છે?
(A) સિક્કિમ
(B) અરુણાચલ પ્રદેશ
(C) મેઘાલય
(D) હિમાચલ પ્રદેશ
✔ સાચો જવાબ: (B) અરુણાચલ પ્રદેશ
3. ‘પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય સરોવર યોજના’ (PM-SSY) હેઠળ કેટલા મેગાવોટ ફ્લોટિંગ સોલાર ક્ષમતા સ્થાપવાનો લક્ષ્યાંક છે?
(A) 2,500 MW
(B) 5,000 MW
(C) 7,500 MW
(D) 10,000 MW
✔ સાચો જવાબ: (B) 5,000 MW (₹5,070 કરોડ બજેટ)
4. ગ્લાસગો કોમનવેલ્થ ગેમ્સ ૨૦૨૬ માં ભારતે કુલ કેટલા ચંદ્રકો જીતીને મેડલ ટેલીમાં ચોથો ક્રમ મેળવ્યો?
(A) 35 ચંદ્રકો
(B) 39 ચંદ્રકો
(C) 42 ચંદ્રકો
(D) 61 ચંદ્રકો
✔ સાચો જવાબ: (B) 39 ચંદ્રકો (13 ગોલ્ડ, 17 સિલ્વર, 9 બ્રોન્ઝ)
5. કેરળનું નામ બદલીને ‘કેરળમ’ કરવા માટેના ૨૦૨૬ ના કાયદાથી બંધારણના કયા અનુચ્છેદમાં સુધારો થયો છે?
(A) અનુચ્છેદ 14 અને 19
(B) અનુચ્છેદ 31A અને 290A
(C) અનુચ્છેદ 370 અને 371
(D) અનુચ્છેદ 280 અને 315
✔ સાચો જવાબ: (B) અનુચ્છેદ 31A અને 290A (તથા અનુસૂચિ 1 અને 4)
6. ૭૨મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં કઈ ફિલ્મને ‘શ્રેષ્ઠ ફીચર ફિલ્મ’ નો પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો?
(A) Chandu Champion
(B) Article 370
(C) Kalki 2898 AD
(D) Bramayugam
✔ સાચો જવાબ: (B) Article 370
7. ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ માં કેન્દ્રીય કેબિનેટે ‘સુધારેલી ખેલો ઈન્ડિયા યોજના’ (2026-31) માટે કેટલું બજેટ મંજૂર કર્યું?
(A) ₹12,500 કરોડ
(B) ₹24,000 કરોડ
(C) ₹36,441 કરોડ
(D) ₹45,200 કરોડ
✔ સાચો જવાબ: (C) ₹36,441 કરોડ
8. ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ની RBI દ્વિમાસિક નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં રેપો રેટ કેટલા ટકા પર યથાવત રાખવામાં આવ્યો?
(A) 5.00%
(B) 5.25%
(C) 5.75%
(D) 6.50%
✔ સાચો જવાબ: (B) 5.25%
9. ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના રોજ લાલ કિલ્લા પરથી વડાપ્રધાનના ભાષણનું ૨૨ ભાષાઓમાં રિયલ-ટાઇમ ભાષાંતર કયા AI પ્લેટફોર્મે કર્યું?
(A) AI Airawat
(B) Digital India Bhashini
(C) BharatGPT
(D) परम AI
✔ સાચો જવાબ: (B) Digital India Bhashini
10. સત્તાવાર સમારોહમાં રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ’ ના તમામ ૬ અંતરા ગાવાનો નિર્ધારિત સમયગાળો કેટલો છે?
(A) 52 સેકન્ડ
(B) 1 મિનિટ 09 સેકન્ડ
(C) 3 મિનિટ 10 સેકન્ડ
(D) 5 મિનિટ 00 સેકન્ડ
✔ સાચો જવાબ: (C) 3 મિનિટ 10 સેકન્ડ (190 સેકન્ડ)
|
0 Comments