📘 1 થી 31 ઓક્ટોબર 2026 નું સંપૂર્ણ Current Affairs
માસિક વિશેષાંક (Monthly Mega Issue)
🎯 ટાર્ગેટ પરીક્ષાઓ: GPSC 1/2, PSI-કોન્સ્ટેબલ, CCE, TET-TAT, તલાટી, જુનિયર ક્લાર્ક, મુખ્ય સેવિકા, CDPO, સ્ટાફ નર્સ, MPHW, FHW, ANM, SI, SSI, ડ્રાઈવર, કંડકટર વગેરે પરીક્ષા માટે ઉપયોગી
🏛️ વિભાગ ૧: ગુજરાત વિશેષ અને રાષ્ટ્રીય મહત્વના સમાચારો
Gujarat & National Current Affairs (Oct 2026)
- તારીખ અને સ્થળ: 30-31 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતના બનાસકાંઠા ખાતેથી ₹14,000 કરોડથી વધુના વિવિધ વિકાસ પ્રકલ્પોનું લોકાર્પણ, ખાતમુહૂર્ત અને રાષ્ટ્રને સમર્પણ કર્યું.
- PM-KISAN ની 24મી કિસ્ત: આ જ કાર્યક્રમમાંથી પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિની 24મી કિસ્ત જાહેર કરવામાં આવી, જેમાં દેશના 9.34 કરોડથી વધુ ખેડૂતોના ખાતામાં ₹18,690 કરોડથી વધુ સીધા જમા કરવામાં આવ્યા.
- મુખ્ય પ્રકલ્પો: રાષ્ટ્રીય ગોકુલ મિશન હેઠળ બનાસકાંઠામાં નવું સંશોધન કેન્દ્ર (ગીર, સાહીવાલ, કાંકરેજ ગાય અને મહેસાણા, મુર્રા, જાફરાબાદી ભૈંસની નસ્લ સુધારણા), બે બાયો-CNG પ્લાન્ટનું ખાતમુહૂર્ત, રાજ્યભરમાં 4,000થી વધુ આધુનિક આંગણવાડીનું લોકાર્પણ (લગભગ 4 લાખ બાળકો અને ગર્ભવતી માતાઓને લાભ).
- પરિવહન: અમદાવાદ-વારાણસી સાબરમતી એક્સપ્રેસ અને મહેસાણા-બેચરાજી-સાબરમતી MEMU ટ્રેનને લીલી ઝંડી, તથા GIFT City અને એરપોર્ટ સાથે જોડતા અમદાવાદ મેટ્રો પ્રકલ્પોનું ખાતમુહૂર્ત.
- 31 ઓક્ટોબર: એકતા નગર (કેવડિયા) ખાતે સરદાર પટેલની 151મી જન્મજયંતી નિમિત્તે સાંજે 5:30 કલાકે ભવ્ય યુનિટી ફેસ્ટિવલ અને 'રન ફોર યુનિટી'.
📌 પરીક્ષાલક્ષી નોંધ (Exam Point): 7 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ વડાપ્રધાન મોદીએ સરકારના વડા તરીકેના કાર્યકાળના 25 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા (7 ઓક્ટોબર 2001 ના રોજ તેઓ પ્રથમવાર ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા હતા).
- અમલીકરણ તરફનું પગલું: રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુની મંજૂરી બાદ ગુજરાતનો યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) બિલ 1 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ રાજ્યના ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયો.
- જોગવાઈઓ: લગ્ન, છૂટાછેડા અને વારસાઈ સંબંધિત સમાન કાયદા; દીકરીઓને સંપત્તિમાં સમાન હક; આદિવાસી સમાજને મુક્તિ (exemption).
- બંધારણીય સંદર્ભ: બંધારણના અનુચ્છેદ 44 માં UCC ને નીતિ નિર્દેશક તત્વો (DPSP) માં સ્થાન અપાયું છે.
📌 પરીક્ષાલક્ષી નોંધ: UCC લાગુ કરનાર ઉત્તરાખંડ પછી ગુજરાત દેશનું બીજું રાજ્ય છે. પશ્ચિમ બંગાળની મુખ્યમંત્રીએ પણ 6 મહિનામાં UCC લાવવાનું વચન આપ્યું છે.
- સૂકો જાહેર: મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલે કચ્છ, જામનગર, પોરબંદર અને દેવભૂમિ દ્વારકા — આ 4 જિલ્લાઓને સૂકાપ્રભાવિત જાહેર કર્યા અને ખેડૂતોને ₹8,500 પ્રતિ હેક્ટરની સહાય જાહેર કરી.
- રૂફટોપ સોલાર: ગુજરાત સરકારે ઘરોની છત પર સોલાર પેનલ માટે ₹1,000 કરોડની સબસિડી ખર્ચવાની જાહેરાત કરી, જે રાજ્યના અક્ષય ઊર્જા નેતૃત્વને વધુ મજબૂત બનાવશે.
- માલધારી પુનઃવસવાટ: 2 ઓક્ટોબરના રોજ CM એ સિંહના 'બીજા વતન' તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારોમાંથી માલધારીઓના પુનઃવસવાટ માટેની યોજના જાહેર કરી.
- વંદે ભારત: 4 ઓક્ટોબર 2026 થી સુરત-ઉદેપુર વંદે ભારત એક્સપ્રેસની નિયમિત સેવા શરૂ થઈ, જે હિંમતનગર અને શામળાજી રોડ થઈને દોડશે.
- બુલેટ ટ્રેન પ્રગતિ: મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ સ્પીડ રેલ કોરિડોર માટે અમદાવાદમાં સાબરમતી નદી પર બનેલો 480 મીટર લાંબો બ્રિજ પૂર્ણ થયો; ગુજરાતના 21 માંથી 18 નદી બ્રિજ હવે તૈયાર છે.
- અમૃત ભારત સ્ટેશન: કલોલ રેલવે સ્ટેશનનું ₹48.22 કરોડના ખર્ચે પુનર્વિકાસ કાર્ય પૂર્ણ થયું.
- કેશોદ એરપોર્ટ: કેશોદ એરપોર્ટ હવે અઠવાડિયામાં 5 દિવસ (મંગળવાર-શનિવાર) કાર્યરત થયું અને કેશોદ-દીવ ફ્લાઈટ સેવા ફરી શરૂ થઈ.
- તારીખ: 1 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ સંઘ લોક સેવા આયોગ (UPSC) એ પોતાની શતાબ્દી (100 વર્ષ) પૂર્ણ કરી; તેની સ્થાપના 1 ઓક્ટોબર 1926 ના રોજ થઈ હતી.
- કાર્યક્રમ: નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે યોજાયેલા શતાબ્દી સમારોહમાં વડાપ્રધાન મોદીએ સ્મારક સિક્કો, ટપાલ ટિકિટ અને '100 Landmark Judgements' પુસ્તક વિમોચન કર્યું.
- બંધારણીય સંદર્ભ: UPSC ની જોગવાઈ બંધારણના ભાગ-14 ના અનુચ્છેદ 315 થી 323 માં છે; તે કેન્દ્ર અને રાજ્ય બંને માટેની સેવાઓની ભરતી કરે છે.
- જાહેરાત: 30 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે (MHA) જનગણના 2027 ના તબક્કા-2 (વસ્તી ગણતરી) ની તારીખો નોટિફાય કરી.
- ગણતરીનો ગાળો: ઘરે-ઘરે ગણતરી 25 જાન્યુઆરી થી 28 ફેબ્રુઆરી 2027 દરમિયાન; સ્વ-ગણતરી (Self-Enumeration) 10-24 જાન્યુઆરી 2027; સુધારણા રાઉન્ડ 1-5 માર્ચ 2027.
- સંદર્ભ તારીખ (Reference Date): 1 માર્ચ 2027 ના રોજ રાત્રે 00:00 કલાક.
- ખાસિયત: આ ભારતની પ્રથમ ડિજિટલ જનગણના હશે અને સ્વાતંત્ર્ય પછી પ્રથમવાર તમામ સમુદાયની જાતિગણતરી (Caste Census) થશે. કુલ ખર્ચ ₹11,718.24 કરોડ.
📌 પરીક્ષાલક્ષી નોંધ: ભારતની છેલ્લી જનગણના 2011 માં થઈ હતી. મણિપુર, ગોવા, UP, પંજાબ, ઉત્તરાખંડ, લદ્દાખ અને હિમાચલ-J&K ના બરફીલા વિસ્તારો માટે અલગ સમયપત્રક રહેશે.
- ઈન્ટરનેટ મૂળભૂત હક: 15 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ જસ્ટિસ જે.બી. પારદીવાળા અને જસ્ટિસ કે.વી. ચંદ્રનની બેન્ચે ચુકાદો આપ્યો કે બાળકો સહિત દરેક વ્યક્તિ માટે ઈન્ટરનેટ એક્સેસ મૂળભૂત અધિકાર છે.
- સુપ્રીમ કોર્ટની તાકાત: 6 ઓક્ટોબરે CJI સૂર્ય કાંતે જસ્ટિસ સુનીતા અગરવાલ, જસ્ટિસ દેવેન્દ્ર કુમાર ઉપાધ્યાય અને જસ્ટિસ અપરેશ કુમાર સિંહને શપથ વિધિ કરાવી; કાર્યરત ન્યાયાધીશોની સંખ્યા 38 માંથી 37 થઈ.
- લે બેન્ચ: 18 ઓક્ટોબરે CJI સૂર્ય કાંતે જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ હાઈકોર્ટની લે બેન્ચનું ઉદ્ઘાટન કર્યું — લગભગ 3,500 મીટરની ઊંચાઈ પર આવેલી ભારતની સૌથી ઊંચી હાઈકોર્ટ બેન્ચ.
- સંકુ - 8મું જિલ્લું: 16 ઓક્ટોબરે સંકુ (Sankoo) લદ્દાખનું 8મું જિલ્લું બન્યું; તમામ 8 જિલ્લાઓને હિલ કાઉન્સિલ મળશે.
- GI ટેગ: શરદીય નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે 11 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ બનાસકાંઠાના અંબાજી મંદિરના પ્રસાદ 'મોહનથાળ' ને ભૌગોલિક સૂચક (GI) ટેગનું પ્રમાણપત્ર અપાયું.
- UNESCO ટેન્ટેટિવ યાદી: 20 ઓક્ટોબરે અંદામાન-નિકોબારનું બારાતાંગ કાર્સ્ટ-મડ વોલ્કેનો કોમ્પ્લેક્સ, અંદામાન સબડક્શન વોલ્કેનોઝ અને છત્તીસગઢનું સિરપુર લેન્ડસ્કેપ UNESCO ની કામચલાઉ યાદીમાં ઉમેરાયા; ભારત પાસે હાલ 45 વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઈટ છે.
- બારડા સંક્ચુઅરી: PLOS One જર્નલના અભ્યાસ અનુસાર ગુજરાતનું બારડા વન્યજીવ અભયારણ્ય એશિયાટિક સિંહો માટે યોગ્ય છે — સિંહો 2023 માં લગભગ 144 વર્ષ પછી અહીં પરત ફર્યા હતા.
💰 વિભાગ ૨: કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની મહત્વની યોજનાઓ
Government Schemes & Policies (Oct 2026)
- કેબિનેટ નિર્ણય (14 ઓક્ટોબર): નેશનલ સોશિયલ અસિસ્ટન્સ પ્રોગ્રામ (NSAP) ને 2026-27 થી 2030-31 સુધી ₹53,428 કરોડની ફાળવણી સાથે લંબાવવામાં આવ્યો અને તેનું નામ બદલીને 'પ્રધાનમંત્રી સામાજિક સહાયતા યોજના' કરવામાં આવ્યું.
- લાભાર્થી: લગભગ 3.2 કરોડ વૃદ્ધ, વિધવા અને દિવ્યાંગ ગરીબ નાગરિકોને પેન્શન લાભ મળશે.
- મોટો ફેરફાર: દિવ્યાંગ પેન્શન માટેની દિવ્યાંગતાની લઘુત્તમ મર્યાદા 80% થી ઘટાડીને 40% કરવામાં આવી, જેથી વધુ દિવ્યાંગજનો લાભની લાયકાત ધરાવે.
📌 પરીક્ષાલક્ષી નોંધ: NSAP ની શરૂઆત 15 ઓગસ્ટ 1995 ના રોજ થઈ હતી; સામાજિક સુરક્ષા બંધારણના અનુચ્છેદ 41 સાથે સંકળાયેલી છે.
- પ્રધાનમંત્રી વિકસિત ગ્રામ સ્વરાજ યોજના (PM-VGSY): પંચાયતી રાજ મંત્રાલયની કેન્દ્રપ્રાય યોજના — 2026-27 થી 2030-31 સુધી ₹7,395.55 કરોડ; 2.55 લાખથી વધુ પંચાયતોને સ્થાનિક શાસનના કેન્દ્રો બનાવવાનું લક્ષ્ય (આયોજન, કોમન ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ, ક્ષમતા નિર્માણ).
- કન્ટેનર મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રમોશન સ્કીમ (CMPS): ₹10,000 કરોડની યોજના (2039-40 સુધી); આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી સ્થાનિક કન્ટેનર ઉદ્યોગ ઊભો કરવાનો લક્ષ્ય — વાર્ષિક લગભગ 7.5 લાખ TEUs નું ઉત્પાદન.
- ખેલો ઈન્ડિયા સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ: ₹1,856.67 કરોડ (2026-27 થી 2033-34); રમતગમતના સાધનોના ઉત્પાદન માટે 'સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ઝોન' સહિતની જોગવાઈ.
- મોંઘવારી ભથ્થું: કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનું DA અને પેન્શનરોનું DR 3 ટકા વધારી 60% થી 63% કરાયું (1 જુલાઈ 2026 થી લાગુ); 48.54 લાખ કર્મચારીઓ અને 68.71 લાખ પેન્શનરોને લાભ.
- ITLA (6 ઓક્ટોબર): Integrated Transport and Logistics Authority ની રચના — 8 ક્ષેત્રોમાં લાંબા ગાળાના નેશનલ ટ્રાન્સપોર્ટ પ્લાન માટેની એપેક્સ સંસ્થા; ₹500 કરોડથી વધુના કેન્દ્રીય પ્રોજેક્ટનું ટેકનિકલ મૂલ્યાંકન કરશે.
- SME Growth Fund (6 ઓક્ટોબર): બજેટ 2026-27 માં જાહેર થયેલું ₹10,000 કરોડનું ફંડ — ગ્રોથ-સ્ટેજ SME માં સીધું ઇક્વિટી રોકાણ માટે SEBI-નોંધાયેલ AIF તરીકે સ્થાપના.
- રેલવે બોનસ (14 ઓક્ટોબર): લગભગ 11.40 લાખ નોન-ગેઝેટેડ રેલવે કર્મચારીઓને 78 દિવસનું પ્રોડક્ટિવિટી લિંક્ડ બોનસ (દરેકને ₹17,951 સુધી).
- અન્ય મહત્વના: PM ધન-ધાન્ય કૃષિ યોજનાને 11 ઓક્ટોબરે 1 વર્ષ પૂર્ણ (100 આકાંક્ષી કૃષિ જિલ્લા, 11 મંત્રાલયોની 36 યોજનાઓનું કન્વર્ઝન્સ, ₹24,000 કરોડ); હરિયાણાના કરનાલથી 'ખેત બચાવો અભિયાન' શરૂ (22 ઓક્ટોબર).
- MSME પ્રોત્સાહન યોજના (9 ઓક્ટોબર): ગુજરાતે ઔદ્યોગિક નીતિ હેઠળ MSME માટે 5 વર્ષની નવી પ્રોત્સાહન (Incentive) યોજના રોલ-આઉટ કરી.
- ગ્રામ સેવકોને લાભ (21 ઓક્ટોબર): ગુજરાત સરકારે ગ્રામ સેવકોનું માસિક મુસાફરી ભથ્થું વધાર્યું.
- કુદરતી ખેતી (3 ઓક્ટોબર): ગુજરાતે 100 નવા કુદરતી ખેતી પ્રોડ્યુસ આઉટલેટ શરૂ કર્યા (કુલ સંખ્યા ~1,200); 93 ખેડૂતોને ATMA શ્રેષ્ઠ ખેડૂત એવોર્ડ; કૃષિ નિયામકાલય અને ISRO ના સ્પેસ એપ્લિકેશન્સ સેન્ટર (SAC, અમદાવાદ) વચ્ચે કૃષિ-ટેકનોલોજી MoU.
🌍 વિભાગ ૩: આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો, સમિટ અને વૈશ્વિક ઘટનાઓ
International Relations & Global Summits (Oct 2026)
- મુલાકાત: સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના રાષ્ટ્રપતિ ગાય પાર્મેલિન (Guy Parmelin) એ 5-7 ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન ભારતની રાજયાત્રા કરી; 5 કરારો પર હસ્તાક્ષર થયા.
- India-EFTA: 7 ઓક્ટોબરે બીજી India-EFTA Prosperity Summit યોજાઈ.
- લિશ્ટેનસ્ટાઈન: એરેડિટરી પ્રિન્સ એલોઈસની 25-28 ઓક્ટોબર દરમિયાન ઐતિહાસિક પ્રથમ ભારત મુલાકાત; 27 ઓક્ટોબરે PM મોદી સાથે બેઠક — India-EFTA TEPA ની સમીક્ષા અને DTAA ની ચર્ચા.
- પોલેન્ડ: પોલિશ PM ડોનાલ્ડ ટસ્કની મુલાકાત (22 ઓક્ટોબર) — 2030 સુધી દ્વિપક્ષીય વેપાર બમણો કરવાનો લક્ષ્યાંક; પોલેન્ડ CDRI માં જોડાયું અને ડિફેન્સ ઈન્ડસ્ટ્રી ડાયલોગ પર સંમતિ.
- 12મું BRICS Parliamentary Forum (26-27 ઓક્ટોબર): નવી દિલ્હીના સંવિધાન સદનના સેન્ટ્રલ હોલમાં લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાએ ઉદ્ઘાટન કર્યું; થીમ — "Fostering Parliaments for People-Centric Development".
- નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર: UN/UNSC સુધારણા, પહેલગામ હુમલા (22 એપ્રિલ 2025) સહિત આતંકવાદની નિંદા, એકપક્ષીય પ્રતિબંધોનો વિરોધ, ક્લાઈમેટ ફાઈનાન્સ અને જવાબદાર AI પર સંમતિ.
- ભારતની BRICS અધ્યક્ષતા: વર્ષ 2026 માટે ભારત BRICS નું અધ્યક્ષ દેશ છે; 2027 માં ચીન અધ્યક્ષતા સંભાળશે.
- BIMSTEC (13 ઓક્ટોબર): ભારતે નવી દિલ્હીમાં પ્રથમ BIMSTEC ગૃહમંત્રીઓની બેઠકની યજમાની કરી — સરહદપાર આતંકવાદની નિંદા કરતું 'દિલ્હી ઘોષણાપત્ર' અપનાવાયું.
- SCO (20 ઓક્ટોબર): તાજિકિસ્તાનના દુશાન્બેમાં 25મી SCO વડાઓની કાઉન્સિલ (CHG) બેઠક — ભારત તરફથી રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહ હાજર; ભારત પ્રથમ 'SCO સિવિલાઈઝેશનલ ડાયલોગ ફોરમ' ની યજમાની કરશે એમ જાહેર કર્યું.
- ADMM-Plus (28-29 ઓક્ટોબર): ફિલિપાઈન્સના સેબુમાં 13મી ADMM-Plus બેઠક — થીમ 'Navigating Our Future, Together'; રાજનાથ સિંહ હાજર; 2027 માં સિંગાપુર અધ્યક્ષતા.
- CICA (15 ઓક્ટોબર): અઝરબૈજાનના બાકુમાં 7મું CICA શિખર સંમેલન — 'બાકુ ઘોષણાપત્ર' અપનાવાયું; ભારત તરફથી MoS કીર્તિ વર્ધન સિંહ.
- G-20 વિદેશમંત્રીઓ (30-31 ઓક્ટોબર): અમેરિકાના એટલાન્ટામાં બેઠક — સંયુક્ત નિવેદન વિના પૂર્ણ; સમાવેગમાં Quad મંત્રીઓએ ઈન્ડો-પેસિફિકમાં વિશ્વસનીય AI માટે $85 મિલિયનથી વધુની જાહેરાત કરી.
- ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTA: 20 ઓક્ટોબર 2026 થી અમલમાં — ભારતીય નિકાસને તમામ ટેરિફ લાઈન પર ડ્યુટી-ફ્રી પ્રવેશ; ન્યૂઝીલેન્ડ 15 વર્ષમાં $20 અબજ રોકાણની પ્રતિબદ્ધતા.
- ભારત-મેક્સિકો: 28 ઓક્ટોબરે પ્રેફરન્શિયલ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (PTA) વાટાઘાટો શરૂ કરવાના Terms of Reference પર હસ્તાક્ષર.
- બ્રાઝિલ: લુઈઝ ઈનેસિયો લુલા ડા સિલ્વાએ રનઓફ જીતી રેકોર્ડ ચોથો ટર્મ મેળવ્યો (~51%); 5 જાન્યુઆરી 2027 ના શપથ લેશે.
- ઈઝરાયેલ: 27 ઓક્ટોબરની નેત ચૂંટણી તરફેણ રહી — નેતન્યાહુ ગુટને 120 માંથી 53 બેઠકો, વિપક્ષને 48 (બહુમતી માટે 61 જરૂરી).
- અન્ય: પ્રી-COP31 ફિજીમાં (5-8 ઓક્ટોબર); COP31 નવેમ્બરમાં તુર્કિયેના અંતાલ્યામાં યોજાશે.
🚀 વિભાગ ૪: સંરક્ષણ, અવકાશ વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી
Defence, ISRO, Space & Technology (Oct 2026)
- લોન્ચ: 30 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ રાત્રે 11:51 વાગ્યે શ્રીહરિકોટાના સેકન્ડ લોન્ચ પેડથી GSLV-F18 રોકેટ દ્વારા NVS-03 ઉપગ્રહનું સફળ પ્રક્ષેપણ — આ GSLV ની 20મી ફ્લાઈટ હતી.
- ઉપગ્રહ: NVS-03 (2,232 કિગ્રા) બીજી પેઢીનો ત્રીજો NavIC ઉપગ્રહ; તેમાં સ્વદેશી રુબિડિયમ એટોમિક ક્લોક છે અને L5 તથા S-બેન્ડ ઉપરાંત નવું L1 સિગ્નલ ઉમેરે છે.
- મહત્વ: આ લોન્ચથી ભારતની પ્રાદેશિક નેવિગેશન સિસ્ટમ NavIC (જૂનું નામ IRNSS) લઘુત્તમ 4 ઉપગ્રહની કાર્યરત વ્યવસ્થામાં પાછી આવી; NavIC ભારત અને તેની આસપાસ ~1,500 કિમી સુધી કવરેજ આપે છે.
📌 પરીક્ષાલક્ષી નોંધ: ISRO ના હાલના અધ્યક્ષ વી. નારાયણન છે.
- Gaganyaan: ISRO એ ઓક્ટોબર 2026 માં VSSC ખાતે ક્રૂ મોડ્યુલ-સર્વિસ મોડ્યુલ સેપરેશન ટેસ્ટ પૂર્ણ કર્યા — રોબોટ 'વ્યોમમિત્રા' સાથેના અનક્રૂ G1 ફ્લાઈટ પહેલાંનું મહત્વનું પગલું.
- લોન્ચ ઈન્ફ્રા: ISRO અધ્યક્ષ વી. નારાયણને 24 ઓક્ટોબરે જાહેર કર્યું કે 2029 સુધીમાં ભારત પાસે 4 લોન્ચ પેડ હશે — જેમાં તમિલનાડુના કુલશેખરપટ્ટણમમાં 2,000 એકરમાં બનનાર SSLV કોમ્પ્લેક્સનો સમાવેશ થાય છે.
- SpaDeX: 30 ડિસેમ્બર 2024 એ લોન્ચ થયેલ SpaDeX ઉપગ્રહો (SDX01, SDX02) 12-13 ઓક્ટોબરે વાતાવરણમાં પુનઃપ્રવેશ્યા — ભારતને ડોકિંગ કરનાર 4મું દેશ બનાવનાર મિશનનો અંત.
- નિમણૂક: 6 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ એર માર્શલ અશુતોષ દીક્ષિતની ભારતીય વાયુસેનાના 29મા ચીફ ઓફ ધ એર સ્ટાફ (CAS) તરીકે નિમણૂક જાહેર થઈ; તેમણે 31 ઓક્ટોબરે કાર્યભાર સંભાળ્યો.
- પૂર્વાધિકારી: એર ચીફ માર્શલ અમર પ્રીત સિંહ 42 વર્ષની સેવા પછી 31 ઓક્ટોબરે નિવૃત્ત થયા.
- 94મો એર ફોર્સ ડે: 8 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ હિન્દન એર ફોર્સ સ્ટેશન (ગાઝિયાબાદ) ખાતે ઉજવણી — થીમ: 'Indian Air Force: Infallible, Impervious and Precise' (અચૂક, અભેદ્ય અને સચોટ).
- એરિયલ ડિસ્પ્લે: 25 ઓક્ટોબરે વારાણસીના નમો ઘાટ ખાતે 'Wings Over Ganges' એરિયલ ડિસ્પ્લે — PM મોદી મુખ્ય મહેમાન.
📌 પરીક્ષાલક્ષી નોંધ: ભારતીય વાયુસેનાની સ્થાપના 8 ઓક્ટોબર 1932 ના રોજ થઈ હતી; સૂત્ર — 'નભ: સ્પૃશં દીપ્તમ્'.
- રાફેલ M (29 ઓક્ટોબર): રાફેલ મરીન ફાઈટર જેટે ઐતિહાસિક પ્રથમવાર વિમાનવાહક INS વિક્રાંત પર લેન્ડિંગ કર્યું; ભારતે એપ્રિલ 2025 માં ફ્રાન્સ પાસેથી 26 રાફેલ M જેટનો ~₹63,000 કરોડનો સોદો કર્યો હતો.
- DAC મંજૂરી (26 ઓક્ટોબર): રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં DAC એ આશરે ₹2.12 લાખ કરોડના કેપિટલ પ્રસ્તાવોને AoN (સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી) આપી — ~82% ભારતીય ઉદ્યોગ પાસેથી ખરીદી.
- INS સમર્થક (16 ઓક્ટોબર): ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી.પી. રાધાકૃષ્ણને કરવાર ખાતે નૌકાદળના પ્રથમ મલ્ટી-પર્પઝ વેસલ INS સમર્થકને કમિશન કર્યું — ખાનગી શિપયાર્ડ (L&T) માં બનેલું પ્રથમ મોટું યુદ્ધજહાજ.
- અન્ય: રાજનાથ સિંહે 23 ઓક્ટોબરે 'લેન્ડ વોરફેર ડોક્ટ્રિન' બહાર પાડ્યું; ભારતે સ્વદેશી આકાશ મિસાઈલ સિસ્ટમની તાજિકિસ્તાન અને તુર્કમેનિસ્તાનને નિકાસ કરી હોવાની પુષ્ટિ (પ્રથમ ખરીદદાર આર્મેનિયા, 2022).
- IMC 2026 (7-10 ઓક્ટોબર): નવી દિલ્હીના યશોભૂમિ ખાતે 10મો ઈન્ડિયા મોબાઈલ કોંગ્રેસ — PM મોદીએ ઉદ્ઘાટન કર્યું; થીમ: 'Scale Without Boundaries'.
- ક્વાન્ટમ કોમ્પ્યુટિંગ: IBM, TCS અને આંધ્રપ્રદેશ સરકાર સાથે મળી 2027 ની શરૂઆતમાં અમરાવતી ક્વાન્ટમ વેલીમાં ભારતનું સૌથી મોટું 156-ક્યુબિટ 'Heron' ક્વાન્ટમ કોમ્પ્યુટર સ્થાપિત કરશે.
- Cervavac: સિરમ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઈન્ડિયાની ભારતની પ્રથમ સ્વદેશી ક્વાડ્રિવેલન્ટ HPV વેક્સિન 'Cervavac' (સર્વાઈકલ કેન્સર સામે) ને WHO પ્રી-ક્વોલિફિકેશન મળ્યું.
- ક્વાન્ટમ સુરક્ષા: QNu Labs એ ગુજરાતમાં ભારતની પ્રથમ 5.56 કિમી ફ્રી-સ્પેસ ક્વાન્ટમ કી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (QKD) લિંકનું પ્રદર્શન કર્યું; DRDO એ 14 ઓક્ટોબરે ચાંદીપુર ખાતે QKD ટેસ્ટ કર્યો.
📊 વિભાગ ૫: અર્થતંત્ર, બેંકિંગ અને પર્યાવરણ
Economy, Banking & Environment (Oct 2026)
- MPC નિર્ણય (7 ઓક્ટોબર): ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાની અધ્યક્ષતામાં 6 સભ્યોની MPC એ સર્વસંમતિથી રેપો રેટ 25 બેઝિસ પોઈન્ટ વધારી 5.50% કર્યો — ફેબ્રુઆરી 2023 પછીનો પ્રથમ વધારો.
- અન્ય દરો: SDF 5.25%, MSF અને બેંક રેટ 5.75%, CRR 3% (યથાવત); સ્ટાન્સ — 'Calibrated Tightening'.
- આગાહી: FY 2026-27 માટે GDP વૃદ્ધિ 7.1% અને CPI ફુગાવો 5.2% (બંને ઉપર તરફ સુધાર્યા).
- કારણ: પશ્ચિમ એશિયામાં તાજો સંઘર્ષ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધારો, ઊર્જા અને ખાદ્ય ભાવમાં ઉછાળો.
- CCEA મંજૂરી (14 ઓક્ટોબર): IDBI બેંકના 60.72% હિસ્સાની (સરકાર 30.48% + LIC 30.24%) કેનેડાની Fairfax Financial Holdings ને ₹81 પ્રતિ શેઅરે — કુલ ₹52,878.08 કરોડમાં વેચાણ; સરકાર પાસે 15% અને LIC પાસે 19% હિસ્સો રહેશે.
- REC-PFC મર્જર: 15 ઓક્ટોબરે RBI એ REC નું Power Finance Corporation માં વિલીનીકરણ માટે ના-વાંધો આપ્યો — ₹11 લાખ કરોડથી વધુ લોન ધરાવતી સંસ્થા બનશે.
- 57મી GST કાઉન્સિલ (8 ઓક્ટોબર): નિર્મલા સિતારમણની અધ્યક્ષતામાં ભારત મંડપમ ખાતે બેઠક — ધરપકડની સત્તા રદ અને અભિયોગ મર્યાદા ₹5 કરોડ કરાઈ.
- HDFC બેંક: 27 ઓક્ટોબરે અનુપ બાગચી MD અને CEO તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો — બેંકના ઈતિહાસમાં બહારથી આવનાર પ્રથમ વડા.
- Jio IPO: Jio Platforms નો ₹30,213 કરોડનો IPO (21-23 ઓક્ટોબર) ભારતનો અત્યારસુધીનો સૌથી મોટો; 28 ઓક્ટોબરે ₹1,119 ના ઈશ્યુ ભાવથી 21.36% ઉપર ₹1,358 એ લિસ્ટિંગ.
- UPI રેકોર્ડ: સપ્ટેમ્બર 2026 માં UPI એ 24.07 અબજ વ્યવહારો (₹29.37 લાખ કરોડ) નોંધાવ્યા; દૈનિક સરેરાશ રેકોર્ડ 802 મિલિયન — પ્રથમવાર 800 મિલિયનની ઉપર.
- GST કલેક્શન: સપ્ટેમ્બર 2026 નું ગ્રોસ GST કલેક્શન 14.7% વધી ₹2.03 લાખ કરોડથી ઉપર.
- ફુગાવો: સપ્ટેમ્બરનો રિટેલ (CPI) ફુગાવો 5.54% (ખાદ્ય ફુગાવો 7.74%, ડુંગળી 108% વધી); WPI ફુગાવો 11.39%.
- અક્ષય ઊર્જા: ભારતની ઈન્સ્ટોલ્ડ નોન-ફોસિલ ઊર્જા ક્ષમતા 300 GW ને પાર (2030 સુધી 500 GW નું લક્ષ્ય).
- Global Hunger Index 2026 (14 ઓક્ટોબર): 122 દેશોમાં ભારત 100મું સ્થાન (સ્કોર 24.1 — 'ગંભીર' કેટેગરી); બાળકોમાં વેસ્ટિંગ 19.0% (દક્ષિણ એશિયામાં સર્વાધિક); પ્રકાશક — Welthungerhilfe, IFHV અને Helvetas.
- IMF (13 ઓક્ટોબર): World Economic Outlook એ ભારતનો 2026-27 વૃદ્ધિદર આગાહી 6.4% થી વધારી 7% કર્યો; 2027 માં ભારત જાપાનને પાછળ છોડી વિશ્વની 4થી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બનશે.
- વર્લ્ડ બેંક: India Development Update એ 2026-27 વૃદ્ધિ આગાહી 6.6% થી વધારી 7.1% કરી.
- અન્ય ઈન્ડેક્સ: Henley Passport Index માં ભારત 84મું (55 વિઝા-ફ્રી દેશો, સિંગાપુર પ્રથમ-193); WJP Rule of Law Index માં ભારત 143 માંથી 88મું (ડેનમાર્ક પ્રથમ).
- રામસર સાઈટ (15 ઓક્ટોબર): UP ના મૈનપુરીની 'સૌજ ઝીલ' 102મી અને ચંદીગઢની 'સુખના સરોવર' 103મી રામસર સાઈટ બની — ભારત એશિયામાં પ્રથમ અને વિશ્વમાં ત્રીજા ક્રમે.
- GIB (4 ઓક્ટોબર): કેન્દ્રીય પર્યાવરણમંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે જેસલમેરના સામ (ડેઝર્ટ નેશનલ પાર્ક) ખાતે બે કેપ્ટિવ-બ્રેડ નર ગ્રેટ ઈન્ડિયન બસ્ટર્ડ મુક્ત કર્યા — આ પ્રજાતિનું પ્રથમ રિવાઈલ્ડિંગ.
- ચીતા: કુનોમાં ભારતીય જન્મેલી ચીતા KJP21 એ 5 બચ્ચાંને જન્મ આપ્યો — ભારતમાં ચીતાની કુલ સંખ્યા 60 (41 ભારતીય જન્મેલા).
- Living Planet Report 2026: WWF-ZSL ના રિપોર્ટ ('The Science of Hope') અનુસાર 1970-2022 દરમિયાન મોનિટર કરાયેલી વન્યજીવ વસ્તીમાં સરેરાશ 73% નો ઘટાડો.
- CBD COP17: આર્મેનિયાના યેરેવાનમાં 19-31 ઓક્ટોબરે યોજાયું — કુનમિંગ-મોન્ટ્રીયલ ફ્રેમવર્કનું પ્રથમ પુનરાવલોકન; COP18 ઈક્વાડોરમાં (2028).
🏆 વિભાગ ૬: રમતગમત વિશ્વ, પુરસ્કારો અને ચર્ચિત વ્યક્તિત્વો
Sports, Awards & Appointments (Oct 2026)
- સમાપન (4 ઓક્ટોબર): જાપાનના આઈચી-નાગોયામાં યોજાયેલી 20મી એશિયન ગેમ્સ (19 સપ્ટેમ્બર-4 ઓક્ટોબર) નો સમાપન સમારંભ નાગોયાના મિઝુહો પાર્ક એથલેટિક સ્ટેડિયમમાં યોજાયો; ભારતના ધ્વજવાહક — ટ્રેપ શૂટર નેરુ ધાનડા.
- ભારતનું પ્રદર્શન: 85 મેડલ (21 ગોલ્ડ, 27 સિલ્વર, 37 બ્રોન્ઝ) સાથે 4થું સ્થાન; ચીન પ્રથમ (169 ગોલ્ડ, 341 મેડલ), જાપાન બીજું, દક્ષિણ કોરિયા ત્રીજું. (નોંધ: હાંગઝુ 2022 માં ભારતનો 107 મેડલનો રેકોર્ડ યથાવત.)
- હોકી ડબલ: પ્રથમવાર ભારતે એક જ ગેમ્સમાં બંને હોકી ગોલ્ડ જીત્યા — મહિલા ટીમે ચીનને 1-0 (1982 પછી પ્રથમ ગોલ્ડ) અને પુરુષ ટીમે મલેશિયાને 5-1 હરાવ્યું; બંને ટીમો LA 2028 ઓલિમ્પિક માટે સીધી ક્વોલિફાય.
- ક્રિકેટ: પુરુષ ટીમે પાકિસ્તાનને 19 રનથી હરાવી ગોલ્ડ જાળવી રાખ્યું.
- ઐતિહાસિક પહેલ: કુમકુમ મોહોડ (17, મહારાષ્ટ્ર) — પ્રથમ ભારતીય મહિલા વ્યક્તિગત રિકર્વ તીરંદાજી ચેમ્પિયન; પ્રાણવી ઉર્સ — વ્યક્તિગત ગોલ્ફ ગોલ્ડ જીતનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા; અમન સહેરાવત — ફ્રી-સ્ટાઈલ 57 કિગ્રા ગોલ્ડ.
📌 પરીક્ષાલક્ષી નોંધ: 2030 ની 21મી એશિયન ગેમ્સનું યજમાન પદ દોહા (કતાર) પાસે જશે.
- ભારતનું પ્રદર્શન (18-24 ઓક્ટોબર): આઈચી-નાગોયામાં જ યોજાયેલી 5મી એશિયન પેરા ગેમ્સમાં ભારતે રેકોર્ડ 114 મેડલ (30 ગોલ્ડ, 35 સિલ્વર, 49 બ્રોન્ઝ) સાથે 4થું સ્થાન મેળવ્યું; આગળ ચીન, જાપાન અને ઉઝબેકિસ્તાન.
- પ્રથમ ગોલ્ડ: નિશદ કુમારે લોંગ જમ્પ T47 માં (19 ઓક્ટોબર); તેણે પછી હાઈ જમ્પ T47 નું ગોલ્ડ પણ ઉમેર્યું.
- ડબલ ગોલ્ડ: શીતલ દેવી (તીરંદાજી — કમ્પાઉન્ડ મિક્સ્ડ ટીમ અને વ્યક્તિગત) અને મોના અગરવાલ (શૂટિંગ — 10મી એર રાઈફલ SH1 અને 50મી રાઈફલ 3 પોઝિશન SH1, વર્લ્ડ રેકોર્ડ સાથે).
- અન્ય: દીપ્તિ જીવનજીએ 400મી T20 માં ગેમ્સ રેકોર્ડ બનાવ્યો; 15 ઓક્ટોબરે PM મોદીએ નવી દિલ્હીના મેજર ધ્યાનચંદ નેશનલ સ્ટેડિયમમાં એશિયન ગેમ્સના દળને મળ્યા.
- મનીષા ભાનવાલા (30 ઓક્ટોબર): અસ્તાનામાં યોજાયેલ વર્લ્ડ રેસલિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં 59 કિગ્રા વર્ગમાં ગોલ્ડ — વર્લ્ડ ચેમ્પિયન બનનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા; ભારતીય મહિલાઓએ કુલ 4 મેડલ જીત્યા.
- પંકજ આડવાણી (22 ઓક્ટોબર): વર્લ્ડ બિલિયર્ડ્સ ચેમ્પિયનશિપ 2026 માં ઈંગ્લેન્ડના રોબર્ટ હોલને 1906-1206 થી હરાવી 29મો વર્લ્ડ ટાઈટલ (બિલિયર્ડ્સમાં 21મો).
- હેરી બ્રુક (22 ઓક્ટોબર): ઈંગ્લેન્ડના બ્રુકે રાવલપિંડીમાં શ્રીલંકા સામે 114 બોલમાં ડબલ સેન્ચુરી (202 રન) — ODI ની સૌથી ઝડપી ડબલ સેન્ચુરી; શુભમન ગિલનો 117 બોલનો રેકોર્ડ તૂટ્યો.
- રાશિદ ખાન (29 ઓક્ટોબર): અફઘાનિસ્તાનના રાશિદ ખાન પુરુષ T20I માં 200 વિકેટ લેનાર પ્રથમ બોલર (શારજાહમાં ઝિંબાબ્વે સામે, 120મી મેચમાં).
- અભિષેક શર્મા (28 ઓક્ટોબર): ICC પુરુષ T20I બેટિંગ રેન્કિંગમાં નં. 1 બન્યા.
- બેલોન ડી'ઓર (26 ઓક્ટોબર): ઈંગ્લેન્ડના હેરી કેને પુરુષ બેલોન ડી'ઓર જીત્યો — માઈકલ ઓવેન (2001) પછી આ સન્માન મેળવનાર પ્રથમ ઈંગ્લિશ ખેલાડી; મહિલા એવોર્ડ એલેક્સિયા પુટેલ્લાસે ત્રીજીવાર જીત્યો.
- મેસ્સીનું નિવૃત્તિ (6 ઓક્ટોબર): લિયોનેલ મેસ્સીએ બ્યુનસ આયરેસમાં બેનિન સામેની 3-0 જીત પછી આંતરરાષ્ટ્રીય ફુટબોલમાંથી નિવૃત્તિ જાહેર કરી — 208 કેપ્સ, 126 ગોલ.
- સ્મૃતિ મંધાના (6 ઓક્ટોબર): હરમનપ્રીત કૌરના પદ છોડ્યા બાદ ભારતીય મહિલા ક્રિકેટ ટીમની નવી કેપ્ટન બની; 11 ઓક્ટોબરે UNICEF ઈન્ડિયાએ તેમને સેલિબ્રિટી એડવોકેટ નિયુક્ત કર્યા.
- કોમનવેલ્થ કબડ્ડી (31 ઓક્ટોબર, અમદાવાદ): પ્રથમ કોમનવેલ્થ કબડ્ડી ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતે બંને ટાઈટલ જીત્યા — મહિલાઓએ ઉગાંડાને 35-15, પુરુષોએ શ્રીલંકાને 54-20.
- અમદાવાદને મોટી જવાબદારી (25 ઓક્ટોબર): IWF એ 2029 ની સીનિયર વર્લ્ડ વેટલિફ્ટિંગ ચેમ્પિયનશિપ અમદાવાદને સોંપી — ભારત માટે પ્રથમ; 2030 નું યજમાન મોસ્કો.
- ડાકાર યુથ ઓલિમ્પિક (31 ઓક્ટોબર): સેનેગલના ડાકારમાં 4થી સમર યુથ ઓલિમ્પિક ગેમ્સનું ઉદ્ઘાટન — આફ્રિકામાં યોજાનાર પ્રથમ ઓલિમ્પિક ઈવેન્ટ (13 નવેમ્બર સુધી).
- સ્નાયુશાસ્ત્ર/ઔષધ (5 ઓક્ટો.): કાર્લ ડાઈસરોથ (અમેરિકા), પીટર હેગેમેન, જ્યોર્જ નેગલ (જર્મની) — ચેનલરોડોપ્સિન અને ઓપ્ટોજેનેટિક્સ.
- ભૌતિકશાસ્ત્ર (6 ઓક્ટો.): ફ્રાન્સિસ હેલ્ઝેન (બેલ્જિયમ; યુનિ. ઓફ વિસ્કોન્સિન-મેડિસન) — IceCube ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરી, કોઝ્મિક ન્યુટ્રિનો ('ન્યુટ્રિનો ખગોળશાસ્ત્ર').
- રસાયણશાસ્ત્ર (7 ઓક્ટો.): હેન્રી કગન (ફ્રાન્સ), કેન્સો સોઆઈ (જાપાન) — એસિમેટ્રિક સિન્થેસિસમાં નોન-લિનિયર ઇફેક્ટ અને ઓટોકેટાલિસિસ (કાયરાલિટી).
- સાહિત્ય (8 ઓક્ટો.): એન કાર્સન (કેનેડા) — કવિ, નિબંધકાર અને શાસ્ત્રીય વિદ્વાન.
- શાંતિ (9 ઓક્ટો.): નવી પિલ્લે (દક્ષિણ આફ્રિકા) — માનવ અધિકાર માટેના પૂર્વ UN હાઈ કમિશનર (2008-14); શાંતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા માટેના પ્રયાસો.
- અર્થશાસ્ત્ર (12 ઓક્ટો.): રોબર્ટ ઇ. હોલ (સ્ટેનફોર્ડ), માઈકલ વુડફોર્ડ (કોલંબિયા) — અમેરિકા; મેક્રોઇકોનોમિક મોડેલ્સ માટે માઈક્રોઇકોનોમિક પાયા.
📌 પરીક્ષાલક્ષી નોંધ: દરેક નોબેલ પુરસ્કારની રકમ 12 મિલિયન સ્વીડિશ ક્રોના; શાંતિ પુરસ્કાર ઓસ્લો (નોર્વે) ખાતે, બાકીના સ્ટોકહોમ (સ્વીડન) ખાતે આપવામાં આવે છે.
- સખારોવ પુરસ્કાર 2026 (22 ઓક્ટોબર): યુરોપિયન પાર્લમેન્ટે વિચાર સ્વાતંત્ર્ય માટેનો પુરસ્કાર ઈન્ટરનેશનલ ક્રિમિનલ કોર્ટ (ICC) ને એનાયત કર્યો.
- ઓસ્કાર ક્લીન મેડલ: સ્ટ્રિંગ થિયરી ભૌતિકશાસ્ત્રી અશોક સેન (ICTS બેંગ્લુરુ) ને 2026 નો ઓસ્કાર ક્લીન મેડલ — આ સન્માન મેળવનાર પ્રથમ ભારતીય.
- ભૂપેન હઝારિકા નેશનલ એવોર્ડ: આસામ સરકારે શરૂ કરેલા 'ભારત રત્ન ડો. ભૂપેન હઝારિકા નેશનલ એવોર્ડ' (₹10 લાખ, દર ત્રણ વર્ષે) નો પ્રથમ વિજેતા — ઉષા મંગેશકર.
- IIFA 2026 (30 ઓક્ટોબર): 26મા IIFA એવોર્ડમાં 'ધુરંધર' ને બેસ્ટ પિક્ચર અને બેસ્ટ ડિરેક્ટર (આદિત્ય ધર); રણવીર સિંહ અને અનીટ પડ્ડા (સૈયારા) ને લીડ એક્ટિંગ એવોર્ડ.
- નિમણૂક: ભારતના જસ્ટિસ બિમલ એન. પટેલ હેમ્બર્ગ ખાતે ITLOS ના ન્યાયાધીશ તરીકે શપથ લેનાર (1 ઓક્ટોબર, 9 વર્ષનો કાર્યકાળ); રાષ્ટ્રપતિએ 12 ઓક્ટોબરે 6 રાજ્યો માટે નવા રાજ્યપાલોની નિમણૂક કરી; સુનીલ કુમાર ONGC ના નવા ચેરમેન.
📅 વિભાગ ૭: અગત્યના દિવસો અને 2026 ની થીમ (October 2026)
Important National & International Days
- 1 ઓક્ટોબર — આંતરરાષ્ટ્રીય જ્યેષ્ઠ નાગરિક દિવસ: 2026 થીમ: 'The Age of Longevity: Rethinking Systems for Longer Lives'.
- 2 ઓક્ટોબર — ગાંધી જયંતી: મહાત્મા ગાંધીજીની 157મી જન્મજયંતી; આ જ દિવસ UN દ્વારા 'આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ' તરીકે ઉજવાય છે; લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીજીની પણ જન્મજયંતિ.
- 5 ઓક્ટોબર — વિશ્વ રહેણાંક દિવસ (World Habitat Day): 2026 થીમ: 'Adequate Housing for All'.
- 2-8 ઓક્ટોબર — 72મો રાષ્ટ્રીય વન્યજીવ સપ્તાહ: થીમ: 'Connecting Habitats, Thriving Wildlife'.
- 5 ઓક્ટોબર — વિશ્વ શિક્ષક દિવસ: ILO-UNESCO ભલામણના 60 વર્ષ; 2026 થીમ: 'Standing with Teachers'.
- 8 ઓક્ટોબર — 94મો ભારતીય વાયુસેના દિવસ: થીમ: 'Infallible, Impervious and Precise' (સ્થાપના: 8 ઓક્ટોબર 1932).
- 9 ઓક્ટોબર — વિશ્વ ટપાલ દિવસ: 2026 થીમ: 'One Postal Network, Infinite Possibilities'.
- 10 ઓક્ટોબર — વિશ્વ માનસિક આરોગ્ય દિવસ: 2026 થીમ: 'Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change'.
- 11 ઓક્ટોબર — આંતરરાષ્ટ્રીય બાળિકા દિવસ: 2026 થીમ: 'End Child Marriage and Invest in Girls' Rights'.
- 13 ઓક્ટોબર — આંતરરાષ્ટ્રીય આપત્તિ જોખમ ઘટાડો દિવસ: 2026 થીમ: 'Resilience Starts at Home'.
- 15 ઓક્ટોબર — આંતરરાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ મહિલા દિવસ: 2026 થીમ: 'Rural Women Farmers Caring for Mother Nature'; આ જ દિવસે 'વિશ્વ હસ્તધૌત દિવસ'.
- 16 ઓક્ટોબર — વિશ્વ ખાદ્ય દિવસ: 2026 થીમ: 'Innovate Today. Nourish Tomorrow.'; FAO ની સ્થાપના દિવસ (1945).
- 16 ઓક્ટોબર — NSG સ્થાપના દિવસ: નેશનલ સિક્યોરિટી ગાર્ડ (બ્લેક કેટ કમાન્ડો) નો રેઈઝિંગ ડે.
- 17 ઓક્ટોબર — આંતરરાષ્ટ્રીય ગરીબી નાબૂદી દિવસ.
- 21 ઓક્ટોબર — પોલીસ સ્મૃતિ દિવસ (Police Commemoration Day).
- 23 ઓક્ટોબર — આંતરરાષ્ટ્રીય હિમ તેંદુઆ દિવસ: ભારતમાં 718 હિમ તેંદુઆ (477 ફક્ત લદ્દાખમાં).
- 24 ઓક્ટોબર — સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દિવસ: UN ની 81મી વર્ષગાંઠ; આ જ દિવસે ITBP સ્થાપના દિવસ અને વિશ્વ પોલિયો દિવસ (ભારત 2014 થી પોલિયો-મુક્ત).
- 26 ઓક્ટોબર — જમ્મુ-કાશ્મીર વિલીનીકરણ દિવસ (79મું); 26 ઓક્ટોબર-1 નવેમ્બર — સતર્કતા જાગૃતિ સપ્તાહ.
- 27 ઓક્ટોબર — 80મો પદાતિદળ દિવસ (શૌર્ય દિવસ).
- 29 ઓક્ટોબર — વિશ્વ સ્ટ્રોક દિવસ: 2026 થીમ: 'Every Minute Counts'.
- 31 ઓક્ટોબર — રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની 151મી જન્મજયંતી; એકતા નગર ખાતે ભવ્ય ઉજવણી; આ જ દિવસે MHA નું 'કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી દક્ષતા પદક' જાહેર થાય છે (490 પોલીસકર્મીઓ); વિશ્વ શહેરો દિવસ — ફુઝુ (ચીન), થીમ: 'Regenerating the City'.
⚡ વિભાગ ૮: વન-લાઈનર સુપરફાસ્ટ રિવિઝન ટેબલ (Top 36 One-Liners)
Quick Last-Minute Exam Revision
| # |
મહત્વપૂર્ણ કરંટ અફેર્સ પ્રશ્ન / મુદ્દો (October 2026) |
સાચો જવાબ / મુખ્ય તથ્ય |
| 1 |
30 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ PM મોદીએ ગુજરાતના કયા જિલ્લામાંથી ₹14,000 કરોડથી વધુના પ્રકલ્પો લોકાર્પિત કર્યા? |
બનાસકાંઠા (અહીંથી જ PM-KISAN ની 24મી કિસ્ત — 9.34 કરોડ ખેડૂતોને ₹18,690 કરોડથી વધુ) |
| 2 |
ગુજરાતનો UCC (સમાન નાગરિક સંહિતા) અધિનિયમ ગેઝેટમાં ક્યારે પ્રકાશિત થયો? |
1 ઓક્ટોબર 2026 — ઉત્તરાખંડ પછી UCC લાગુ કરનાર બીજું રાજ્ય |
| 3 |
ગુજરાતના કયા 4 જિલ્લાઓને સૂકાપ્રભાવિત જાહેર કરવામાં આવ્યા? |
કચ્છ, જામનગર, પોરબંદર, દેવભૂમિ દ્વારકા |
| 4 |
4 ઓક્ટોબર 2026 થી કઈ નવી વંદે ભારત એક્સપ્રેસ સેવા શરૂ થઈ? |
સુરત-ઉદેપુર વંદે ભારત એક્સપ્રેસ |
| 5 |
UPSC એ 1 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ કેટલા વર્ષ પૂર્ણ કર્યા? |
100 વર્ષ (શતાબ્દી) — સ્થાપના 1 ઓક્ટોબર 1926 |
| 6 |
Census 2027 ની વસ્તી ગણતરી ક્યારે થશે અને સંદર્ભ તારીખ શું છે? |
25 જાન્યુ.-28 ફેબ્રુ. 2027; સંદર્ભ: 1 માર્ચ 2027 |
| 7 |
સુપ્રીમ કોર્ટે 15 ઓક્ટોબરે શેને દરેક નાગરિકનો મૂળભૂત હક જાહેર કર્યો? |
ઈન્ટરનેટ એક્સેસ |
| 8 |
અંબાજી મંદિરના કયા પ્રસાદને GI ટેગ મળ્યો? |
મોહનથાળ |
| 9 |
NSAP નું નવું નામ શું છે અને તે 2030-31 સુધી કેટલા ભંડોળ સાથે લંબાવાયું? |
પ્રધાનમંત્રી સામાજિક સહાયતા યોજના — ₹53,428 કરોડ |
| 10 |
28 ઓક્ટોબરની કેબિનેટે PM વિકસિત ગ્રામ સ્વરાજ યોજના માટે કેટલી ફાળવણી મંજૂર કરી? |
₹7,395.55 કરોડ (2.55 લાખથી વધુ પંચાયતો માટે) |
| 11 |
લાંબા ગાળાના નેશનલ ટ્રાન્સપોર્ટ પ્લાન માટે કઈ એપેક્સ સંસ્થાની રચના થઈ? |
ITLA — Integrated Transport and Logistics Authority |
| 12 |
ગુજરાતે 9 ઓક્ટોબરે MSME માટે કઈ નવી યોજના રોલ-આઉટ કરી? |
5 વર્ષની MSME પ્રોત્સાહન યોજના |
| 13 |
ઓક્ટોબર 2026 માં ભારતની રાજયાત્રા પર આવેલા સ્વિત્ઝર્લેન્ડના રાષ્ટ્રપતિ કોણ? |
ગાય પાર્મેલિન (5-7 ઓક્ટોબર; 5 કરારો પર હસ્તાક્ષર) |
| 14 |
12મું BRICS સંસદીય ફોરમ ક્યાં યોજાયું અને 2026 માટે BRICS નું અધ્યક્ષ દેશ કયો? |
નવી દિલ્હી — ભારત |
| 15 |
25મી SCO વડાઓની કાઉન્સિલ (CHG) બેઠક ક્યાં યોજાઈ? |
દુશાન્બે (તાજિકિસ્તાન) — ભારત તરફથી રાજનાથ સિંહ |
| 16 |
ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTA ક્યારથી અમલમાં આવ્યો? |
20 ઓક્ટોબર 2026 — ન્યૂઝીલેન્ડની $20 અબજ રોકાણ પ્રતિબદ્ધતા સાથે |
| 17 |
ISRO એ 30 ઓક્ટોબરે GSLV-F18 દ્વારા કયો ઉપગ્રહ લોન્ચ કરી NavIC ફરી સંપૂર્ણ કાર્યરત કરી? |
NVS-03 (20મી GSLV ફ્લાઈટ) |
| 18 |
ISRO ના જણાવ્યા મુજબ 2029 સુધીમાં ભારત પાસે કેટલા લોન્ચ પેડ હશે? |
4 (કુલશેખરપટ્ટણમનો SSLV કોમ્પ્લેક્સ સહિત) |
| 19 |
ભારતીય વાયુસેનાના 29મા ચીફ ઓફ ધ એર સ્ટાફ કોણ બન્યા? |
એર ચીફ માર્શલ અશુતોષ દીક્ષિત |
| 20 |
રાફેલ મરીન ફાઈટરે ઐતિહાસિક પ્રથમ લેન્ડિંગ કયા વિમાનવાહક પર કર્યું? |
INS વિક્રાંત (29 ઓક્ટોબર 2026) |
| 21 |
10મા ઈન્ડિયા મોબાઈલ કોંગ્રેસ 2026 ની થીમ શું હતી? |
'Scale Without Boundaries' (યશોભૂમિ, નવી દિલ્હી) |
| 22 |
7 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ RBI એ રેપો રેટ વધારીને કેટલો કર્યો? |
5.50% (ફેબ્રુઆરી 2023 પછી પ્રથમ વધારો) |
| 23 |
IDBI બેંકનો 60.72% હિસ્સો કઈ કંપનીને કેટલામાં વેચવા મંજૂરી મળી? |
Fairfax Financial Holdings (કેનેડા) — ₹52,878 કરોડ |
| 24 |
ભારતનો અત્યારસુધીનો સૌથી મોટો IPO કયો છે? |
Jio Platforms — ₹30,213 કરોડ |
| 25 |
ગ્લોબલ હંગર ઈન્ડેક્સ 2026 માં ભારતનો ક્રમ શું છે? |
122 માંથી 100મો (સ્કોર 24.1 — 'ગંભીર') |
| 26 |
ભારતની 102મી અને 103મી રામસર સાઈટ કઈ બની? |
સૌજ ઝીલ (UP) અને સુખના સરોવર (ચંદીગઢ) |
| 27 |
20મી એશિયન ગેમ્સ 2026 (આઈચી-નાગોયા) માં ભારતે કેટલા મેડલ સાથે કયું સ્થાન મેળવ્યું? |
85 મેડલ (21 ગોલ્ડ) — 4થું સ્થાન; 2030 ની યજમાની દોહા (કતાર) ને |
| 28 |
5મી એશિયન પેરા ગેમ્સમાં ભારતે કેટલા મેડલ જીતીને રેકોર્ડ બનાવ્યો? |
114 મેડલ (30 ગોલ્ડ) — 4થું સ્થાન |
| 29 |
વર્લ્ડ રેસલિંગ ચેમ્પિયન બનનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા કુસ્તીબાજ કોણ? |
મનીષા ભાનવાલા (59 કિગ્રા ગોલ્ડ, અસ્તાના) |
| 30 |
બેલોન ડી'ઓર 2026 ના પુરુષ અને મહિલા વિજેતા કોણ? |
હેરી કેન અને એલેક્સિયા પુટેલ્લાસ |
| 31 |
નોબેલ શાંતિ અને સાહિત્ય પુરસ્કાર 2026 કોને મળ્યા? |
શાંતિ: નવી પિલ્લે (દક્ષિણ આફ્રિકા); સાહિત્ય: એન કાર્સન (કેનેડા) |
| 32 |
સખારોવ પુરસ્કાર 2026 કોને એનાયત થયો? |
ઈન્ટરનેશનલ ક્રિમિનલ કોર્ટ (ICC) |
| 33 |
વિશ્વ રહેણાંક દિવસ (5 ઓક્ટોબર) 2026 ની થીમ શું છે? |
'Adequate Housing for All' |
| 34 |
વિશ્વ શિક્ષક દિવસ (5 ઓક્ટોબર) 2026 ની થીમ શું છે? |
'Standing with Teachers' |
| 35 |
વિશ્વ ખાદ્ય દિવસ (16 ઓક્ટોબર) 2026 ની થીમ શું છે? |
'Innovate Today. Nourish Tomorrow.' |
| 36 |
રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ ક્યારે અને શાના નિમિત્તે ઉજવાય છે? |
31 ઓક્ટોબર — સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની 151મી જન્મજયંતિ |
📝 વિભાગ ૯: સ્વ-મૂલ્યાંકન કસોટી (Top 20 Exam-Oriented MCQs)
Practice Questions with Answer Key
1. 30 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ ISRO એ GSLV-F18 રોકેટ દ્વારા કયા ઉપગ્રહનું સફળ પ્રક્ષેપણ કર્યું, જેથી NavIC લઘુત્તમ 4 ઉપગ્રહની વ્યવસ્થામાં પાછી આવી?
(A) EOS-05 (B) NVS-03 (C) GSAT-7C (D) CMS-03
✔ સાચો જવાબ: (B) NVS-03
2. 7 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ RBI ની MPC એ રેપો રેટ 25 બેઝિસ પોઈન્ટ વધારીને કેટલો કર્યો?
(A) 5.25% (B) 5.75% (C) 6.00% (D) 5.50%
✔ સાચો જવાબ: (D) 5.50%
3. આઈચી-નાગોયા (જાપાન) માં યોજાયેલી 20મી એશિયન ગેમ્સ 2026 માં ભારતે કેટલા ગોલ્ડ મેડલ જીત્યા?
(A) 19 (B) 21 (C) 25 (D) 30
✔ સાચો જવાબ: (B) 21
4. નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર 2026 મળેલ નવી પિલ્લે કયા દેશની છે?
(A) શ્રીલંકા (B) ભારત (C) દક્ષિણ આફ્રિકા (D) મોરિશસ
✔ સાચો જવાબ: (C) દક્ષિણ આફ્રિકા
5. IDBI બેંકનો 60.72% હિસ્સો કઈ વિદેશી કંપનીને ₹52,878 કરોડમાં વેચવા કેબિનેટે મંજૂરી આપી?
(A) Fairfax Financial Holdings (B) BlackRock (C) Temasek (D) Vanguard
✔ સાચો જવાબ: (A) Fairfax Financial Holdings
6. ભારતીય વાયુસેનાના 29મા ચીફ ઓફ ધ એર સ્ટાફ તરીકે કોણે 31 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ કાર્યભાર સંભાળ્યો?
(A) અમર પ્રીત સિંહ (B) અશુતોષ દીક્ષિત (C) ઈન્દરપાલ સિંહ વાલિયા (D) વી.આર. ચૌધરી
✔ સાચો જવાબ: (B) અશુતોષ દીક્ષિત
7. વર્લ્ડ રેસલિંગ ચેમ્પિયન બનનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા કુસ્તીબાજ મનીષા ભાનવાલાએ કયા વજન વર્ગમાં ગોલ્ડ જીત્યો?
(A) 53 કિગ્રા (B) 57 કિગ્રા (C) 59 કિગ્રા (D) 62 કિગ્રા
✔ સાચો જવાબ: (C) 59 કિગ્રા
8. નેશનલ સોશિયલ અસિસ્ટન્સ પ્રોગ્રામ (NSAP) નું નામ બદલીને શું કરવામાં આવ્યું?
(A) પ્રધાનમંત્રી વય વંદના યોજના (B) પ્રધાનમંત્રી સામાજિક સહાયતા યોજના (C) PM સુરક્ષા પેન્શન યોજના (D) નેશનલ પેન્શન સહાય યોજના
✔ સાચો જવાબ: (B) પ્રધાનમંત્રી સામાજિક સહાયતા યોજના
9. અંબાજી મંદિરના પ્રસાદ 'મોહનથાળ' ને તાજેતરમાં કયું પ્રમાણ મળ્યું?
(A) પેટન્ટ (B) GI ટેગ (C) ISO પ્રમાણપત્ર (D) ઓર્ગેનિક સર્ટિફિકેશન
✔ સાચો જવાબ: (B) GI ટેગ
10. ગ્લોબલ હંગર ઈન્ડેક્સ 2026 માં ભારત 122 દેશોમાંથી કયા ક્રમે છે?
(A) 88મું (B) 100મું (C) 102મું (D) 105મું
✔ સાચો જવાબ: (B) 100મું
11. ગુજરાતનો યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) અધિનિયમ રાજ્યના ગેઝેટમાં ક્યારે પ્રકાશિત થયો?
(A) 30 સપ્ટેમ્બર 2026 (B) 1 ઓક્ટોબર 2026 (C) 11 ઓક્ટોબર 2026 (D) 26 નવેમ્બર 2026
✔ સાચો જવાબ: (B) 1 ઓક્ટોબર 2026
12. 4 ઓક્ટોબર 2026 થી નિયમિત સેવા શરૂ કરનાર નવી વંદે ભારત એક્સપ્રેસ કઈ છે?
(A) અમદાવાદ-મુંબઈ (B) વડોદરા-ઇન્દોર (C) સુરત-ઉદેપુર (D) રાજકોટ-ભુજ
✔ સાચો જવાબ: (C) સુરત-ઉદેપુર
13. શતાબ્દી પૂર્ણ કરનાર સંઘ લોક સેવા આયોગ (UPSC) ની સ્થાપના કઈ તારીખે થઈ હતી?
(A) 26 જાન્યુઆરી 1950 (B) 15 ઓગસ્ટ 1947 (C) 1 ઓક્ટોબર 1946 (D) 1 ઓક્ટોબર 1926
✔ સાચો જવાબ: (D) 1 ઓક્ટોબર 1926
14. સુપ્રીમ કોર્ટે 15 ઓક્ટોબર 2026 ના ચુકાદામાં બાળકો સહિત દરેક વ્યક્તિ માટે શેને મૂળભૂત અધિકાર જાહેર કર્યો?
(A) મફત શિક્ષણ (B) ઈન્ટરનેટ એક્સેસ (C) ફરિયાદ નોંધાવવાનો હક (D) મતદાન
✔ સાચો જવાબ: (B) ઈન્ટરનેટ એક્સેસ
15. 28 ઓક્ટોબરની કેબિનેટ બેઠકમાં 'પ્રધાનમંત્રી વિકસિત ગ્રામ સ્વરાજ યોજના' (PM-VGSY) માટે કેટલી ફાળવણી મંજૂર કરાઈ?
(A) ₹7,395.55 કરોડ (B) ₹10,000 કરોડ (C) ₹1,856.67 કરોડ (D) ₹53,428 કરોડ
✔ સાચો જવાબ: (A) ₹7,395.55 કરોડ
16. રાફેલ મરીન ફાઈટર જેટે 29 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ ઐતિહાસિક પ્રથમ લેન્ડિંગ કયા વિમાનવાહક પર કર્યું?
(A) INS વિક્રમાદિત્ય (B) INS વિરાટ (C) INS સમર્થક (D) INS વિક્રાંત
✔ સાચો જવાબ: (D) INS વિક્રાંત
17. ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTA હેઠળ ન્યૂઝીલેન્ડે 15 વર્ષમાં ભારતમાં કેટલા રોકાણની પ્રતિબદ્ધતા આપી છે?
(A) $10 અબજ (B) $15 અબજ (C) $20 અબજ (D) $50 અબજ
✔ સાચો જવાબ: (C) $20 અબજ
18. પુરુષ બેલોન ડી'ઓર 2026 જીતનાર ખેલાડી કોણ છે?
(A) કિલિયન એમ્બાપે (B) અર્લિંગ હાલન્ડ (C) હેરી કેન (D) લામીન યમાલ
✔ સાચો જવાબ: (C) હેરી કેન
19. યુરોપિયન પાર્લમેન્ટે સખારોવ પુરસ્કાર 2026 કોને એનાયત કર્યો?
(A) UNHCR (B) ICC (ઈન્ટરનેશનલ ક્રિમિનલ કોર્ટ) (C) WHO (D) ICJ
✔ સાચો જવાબ: (B) ICC (ઈન્ટરનેશનલ ક્રિમિનલ કોર્ટ)
20. Census 2027 ની વસ્તી ગણતરીની સંદર્ભ તારીખ (Reference Date) કઈ છે?
(A) 1 જાન્યુઆરી 2027 (B) 28 ફેબ્રુઆરી 2027 (C) 1 માર્ચ 2027 (D) 1 એપ્રિલ 2027
✔ સાચો જવાબ: (C) 1 માર્ચ 2027
|
0 Comments